บทบาทของผู้นําสี่เสาหลักต่อการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมจีนของคนไทยเชื้อสายจีน ในอําเภอเบตง จังหวัดยะลา

The Roles of the Four Pillars of Leadership in Preserving and Transmitting Chinese Culture among Thai People of Chinese Descent in Betong District, Yala Province.

Abstract

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์คือ 1) ศึกษาวัฒนธรรมจีนของคนไทยเชื้อสายจีนในอำเภอเบตง จังหวัดยะลา 2) ศึกษาการมีส่วนร่วมของผู้นำสี่เสาหลักและประชาชนต่อการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมจีน 3) เพื่อเสนอแนะแนวทางการบริหารจัดการอนุรักษ์และสืบสานวัฒนธรรมจีนของคนไทยเชื้อสายจีนให้ดำรงคงอยู่ท่ามกลางสังคมพหุวัฒนธรรม การวิจัยครั้งนี้ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ กล่าวคือ ศึกษาจากจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง (Documentary study)  สัมภาษณ์เชิงลึก (In depth interview)  และ เสวนากลุ่มย่อย (Focus group) โดยแบ่งผู้ให้ข้อมูล ออกเป็น 3 กลุ่ม ประกอบด้วย 1) กลุ่มผู้นำสี่เสาหลัก คือ ผู้นำท้องถิ่น ผู้นำท้องที่ ผู้นำตามธรรมชาติ และ ผู้นำสมาคมคนจีน/ผู้นำศาสนา 2) ประชาชนชาวจีนเชื้อสายไทย และ 3) กลุ่มผู้นำที่เกี่ยวข้องในการส่งเสริมสนับสนุนในเรื่องวัฒนธรรมพื้นที่เบตง ประกอบด้วย หน่วยงานรัฐ หน่วยงานรัฐวิสาหกิจ และหน่วยงานเอกชน ผลการศึกษาพบว่า วัฒนธรรมของคนไทยเชื้อสายจีนในอำเภอเบตงสามารถแบ่งออกเป็น 3 วัฒนธรรมที่สำคัญ กล่าวคือ 1) ภาษาจีน 2) ประเพณีชาวจีน และ 3) วัฒนธรรมด้านอาหาร และการมีส่วนร่วมของผู้นำสี่เสาหลักมีบทบาทโดดเด่นในเรื่องการส่งเสริมวัฒนธรรมหลักในลักษณะที่เป็นทางการ เพื่อผลักดันสู่การท่องเที่ยวและเศรษฐกิจในพื้นที่ ขณะที่กิจกรรมประเพณีวัฒนธรรมย่อยถูกผลักเป็นวัฒนธรรมชายขอบ ที่ไม่ค่อยได้รับการสนับสนุน ส่วนใหญ่มีการจัดกิจกรรมภายในครอบครัวของแต่ละเชื้อสาย ในลักษณะแบบไม่เป็นทางการ ฉะนั้นแนวทางการบริหารจัดการเพื่อการอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีจีนเบตง ควรแบ่งเป็น 2 แนวทาง คือ แนวทางการส่งเสริมประเพณีวัฒนธรรมหลัก และแนวทางการพัฒนาวัฒนธรรมย่อย ทั้งสองแนวทางควรพัฒนาและส่งเสริมไปในแนวทางเดียวกัน คือ การส่งเสริมในเรื่องการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมที่สามารถเชื่อมโยงระหว่างกัน ข้อเสนอแนะ ศูนย์อำนวยการบริหารจัดการจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ร่วมกับหน่วยงานเกี่ยวข้องควรมีการจัดทำแผนพัฒนาแม่บทเมืองเบตงสำหรับทุกหน่วยงานในการนำไปใช้ในการพัฒนา เพื่อให้เห็นทิศทางของการทำงานร่วมกัน และหนุนเสริมพื้นที่เบตงในลักษณะของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม ทั้งวัฒนธรรมหลักและวัฒนธรรมย่อย เพื่อสร้างความเชื่อมโยงระหว่างกัน ทั้งในมิติของวัฒนธรรมอาหาร สภาพแวดล้อม ธรรมชาติ และวิถีชีวิตของผู้คน ในขณะที่การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย สำนักงานนราธิวาส เข้ามาสนับสนุนในลักษณะของการสร้างพื้นที่นันทนาการ และเส้นทางของการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม การสร้างแพคเกจท่องเที่ยวในหลากหลายรูปแบบผ่านการประชาสัมพันธ์ ( This study aims to: (1) examine the Chinese culture of Thai-Chinese communities in Betong District, Yala Province; (2) investigate the participation of the four pillars of leadership and local communities in preserving and sustaining Chinese culture; and (3) propose management approaches for preserving and sustaining Chinese culture among Thai-Chinese communities amid a multicultural society. This study employed a qualitative research methodology, including documentary research, in-depth interviews, and focus group discussions. The informants were divided into three groups: (1) the four pillars of leadership, comprising local administrative leaders, local community leaders, natural leaders, and leaders of Chinese associations or religious leaders; (2) Thai-Chinese residents; and (3) stakeholders involved in promoting cultural development in Betong, including government agencies, state enterprises, and private organizations. The findings revealed that the culture of Thai-Chinese communities in Betong District can be categorized into three major dimensions: (1) the Chinese language, (2) Chinese traditions and festivals, and (3) food culture. The participation of the four pillars of leadership was found to play a prominent role in promoting major cultural traditions through formal mechanisms aimed at enhancing tourism and local economic development. In contrast, minor cultural traditions have become marginalized and receive limited support, with most activities being organized informally within families of different Chinese subgroups. Therefore, management approaches for preserving Chinese culture and traditions in Betong should be divided into two complementary strategies: (1) promoting major cultural traditions and (2) developing and revitalizing minor cultural traditions. Both strategies should be integrated under a cultural tourism framework that creates linkages among various cultural elements. The study further recommends that the Southern Border Provinces Administrative Centre (SBPAC), in collaboration with relevant agencies, formulate a master development plan for Betong to provide a common framework for area-based development and strengthen Betong as a cultural tourism destination. Such a plan should integrate both major and minor cultural traditions, linking food culture, environmental and natural resources, and local ways of life. In addition, the Tourism Authority of Thailand (Narathiwat Office) should support the development of recreational spaces, cultural tourism routes, and tourism packages through strategic promotional activities.)