คุณภาพชีวิตและปัจจัยที่สัมพันธ์ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้ายที่รับบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม: การศึกษาภาคตัดขวาง ณ โรงพยาบาลชุมชนแห่งหนึ่งในจังหวัดนครปฐม Quality of Life and Its Associated Factors in Patients with End-stage Renal Disease Receiving Hemodialysis: A Cross-sectional Study at A Community Hospital in Nakhon Pathom Province, Thailand
Abstract
บทคัดย่อ วัตถุประสงค์: 1) ประเมินคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย และ 2) ค้นหาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ต่อคุณภาพชีวิต ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย ที่มารับบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ณ โรงพยาบาลประจำอำเภอ จังหวัดนครปฐม วิธีการศึกษา: การศึกษาเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง ในผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังระยะสุดท้าย จำนวน 92 ราย ที่มารับบริการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียมที่โรงพยาบาล เก็บข้อมูลประวัติการรักษาพยาบาลที่โรงพยาบาลผ่านระบบสารสนเทศของโรงพยาบาล และสัมภาษณ์ผู้ป่วยผ่านแบบสอบถามข้อมูลเบื้องต้นและชุดคำถาม SF-36 ในการประเมินคุณภาพชีวิตทั้ง 8 มิติ ผลการศึกษา : คุณภาพชีวิตในแต่ละมิติมีค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ดังต่อไปนี้ การทำงานเชิงกายภาพ (17.87 ± 5.97) บทบาททางกายภาพ (4.95 ± 1.43) ความเจ็บปวดทางกาย (8.22 ± 2.51) สุขภาพทั่วไป (14.78 ± 4.76) ความมีชีวิตชีวา (15.19 ± 3.65) การทำงานด้านสังคม (7.46 ± 1.88) บทบาทด้านอารมณ์ (3.87 ± 1.22) และสุขภาพจิต (21.66 ± 4.74) ตามลำดับ สอดคล้องกับการศึกษาอื่นๆ และพบความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพชีวิตบางด้านกับประวัติการการรักษาหรือสถานะของผู้ป่วยในบางประเด็น ได้แก่ รายได้ การได้รับยาช่วยเพิ่มเม็ดเลือดแดง การศึกษา การมีผู้ดูแล และผลตรวจทางห้องปฏิบัติการภาวะโลหิตจาง (TIBC) สรุป: ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังที่ได้รับการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม ณ โรงพยาบาลมีคุณภาพชีวิตต่ำกว่าบุคคลทั่วไป ควรให้ความสนใจในเรื่องบทบาทเชิงกายภาพ และความมีชีวิตชีวาที่จะช่วยส่งเสริมให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น นอกจากนี้การให้ความรู้เกี่ยวกับสภาวะโรค ค่าใช้จ่าย การได้รับยาช่วยเพิ่มเม็ดเลือดแดงที่เหมาะสมและติดตามผลทางห้องปฏิบัติการที่สำคัญ อาจช่วยปรับปรุงคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยให้ดีขึ้น คำสำคัญ: โรคไตเรื้อรัง, คุณภาพชีวิต, เครื่องไตเทียม Abstract Objectives: 1) To assess the quality of life of patients with end-stage renal disease and 2) to identify factors related to quality of life in patients with end-stage renal disease receiving hemodialysis services at a district hospital in Nakhon Pathom Province. Methods: a cross-sectional descriptive study was conducted in 92 patients with end-stage renal disease receiving hemodialysis services at the hospital. Medical history data were collected through the hospital's information system. Moreover, interviewed the patients through the preliminary questionnaire and SF-36 questions to assess the quality of life in all 8 dimensions. Results: The quality of life in each dimension has the following mean and standard deviation: physical functioning (17.87 ± 5.97), physical role (4.95 ± 1.43), physical pain (8.22 ± 2.51), general health (14.78 ± 4.76), vitality (15.19 ± 3.65), social functioning (7.46 ± 1.88), emotional role (3.87 ± 1.22), and mental health (21.66 ± 4.74), respectively. This is consistent with other studies and found a relationship between some aspects of quality of life and the treatment history or status of the patients in some areas, including income, taking medications to increase red blood cells, education, having a caregiver, and the results of the anemia laboratory test (TIBC). Conclusion: Patients with chronic kidney disease receiving hemodialysis at the hospital have a lower quality of life than the general population. Attention should be paid to the physical role. The vitality that will help promote a better quality of life for patients. In addition, providing education about the disease condition, costs, receiving appropriate red blood cell-boosting medications and following up on important laboratory results may help improve the quality of life for patients. Keywords: chronic kidney disease; quality of life, hemodialysisDownloads
References
Ren Y, Cai Z, Guo C, et al. Associations between life's essential 8 and chronic kidney disease. J Am Heart Assoc 2023:e030564.
Trakarnvanich T, Ingsathit A, Chaipresert A, et al. Prevalence of hyperhomocysteinemia in Thai CKD patients and relationship to cardiovascular events: subgroup analysis from Thai SEEK study. J Med Assoc Thai 2018;101(8):S61-S67.
Freedberg DE, Segall L, Liu B, et al. International variability in the epidemiology, management, and outcomes of CKD and ESKD: a systematic review. Kidney360 2024;5(1):22-32.
Borg R, Carlson N, Søndergaard J, Persson F. The growing challenge of chronic kidney disease: an overview of current knowledge. Int J Nephrol 2023;2023(1):9609266.
Ingsathit A, Thakkinstian A, Chaiprasert A, et al. Prevalence and risk factors of chronic kidney disease in the Thai adult population: Thai SEEK study. Nephrol Dial Transplant 2010;25:1567-75.
Medical and Health Information Warehouse System, Information and Communication Technology Center, Ministry of public health. Number of chronic kidney disease patients receiving services at the hospital, classified by Stage (Work Load) (Accessed on Nov. 1, 2025, at https://hdc.moph.go.th/center/public/standard-report-detail/47a33f6886e36962dec4bb578819ba64)
Ong-Ajyooth L, Vareesangthip K, Khonputsa P, Aekplakorn W. Prevalence of chronic kidney disease in Thai adults: a national health survey. BMC Nephrol 2009;10(35):1-6.
The Nephrology Society of Thailand (NST) Thailand renal replacement therapy year 2021-2022. (Accessed on Jun. 27, 2024, at https://www.nephrothai.org/wp-content/uploads/2024/10/New-Annual-report-2021-2022.pdf).
Treesorn K. Quality of life of patients with chronic kidney disease who had renal replacement therapy. Mahasarakham Hospital Journal 2018;15:13-20.
Fujisawa M, Ichikawa Y, Yoshiya K, et al. Assessment of health-related quality of life in renal transplant and hemodialysis patients using the SF-36 health survey. Urology 2000;56(2):201-6.
Bunyatnopparat K, Anutrakulchai, S. Factors associated with life quality of hemodialysis patients. Srinagarind Medical Journal 2017;32(1):2-9.
Wight JP, Edwards L, Brazier J, Walters S, Payne JN, Brown CB. The SF36 as an outcome measure of services for end stage renal failure. Qual Health Care 1998;7(4):209-21.
Sayin A, Mutluay R, Sindel S. Quality of life in hemodialysis, peritoneal dialysis, and transplantation patients. Transplant Proc 2007;39(10):3047-53.
Cheawchanwattana A, Chunlertrith, D, Limwattananon C, et, al. Measuring quality-of-Life in renal replacement therapy patients using 9-THAI. J Nurs Ther Care 2010;28(1):64-72.
Daniela GP, Iva MD, Ana L, et al. Health-related quality of life in the patients on maintenance hemodialysis: the analysis of demographic and clinical factors. CollAntropol 2011;35:687-93.
Kajbafvala M, ShahAli S, Ebrahimi Takamjani I, et al. Effect of exercise training on functional capacity, muscle strength, exercise capacity, dialysis efficacy and quality of life in children and adolescents with chronic kidney disease: a systematic review and meta-analysis. Int Urol Nephrol 2024;56(6):1939-1951.
Lortajakul C, Ratanaprariyanuch S, and Sanamjang P. Depression, social support, and quality of life of the end stage chronic kidney disease patients with hemodialysis. J Nurs Res Innov Health 2018;30(3):141-152.
Wongsaree C. Factors predicting health self –management in end stage renal disease patient receiving hemodialysis in a private hospital, Thailand. J Nurs Res Innov Health 2018;30(3):66-77.
Downloads
Published
Issue
Section
License
ลิขสิทธิ์ (Copyright)
ต้นฉบับที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารนี้ถือเป็นสิทธิ์ของไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ การนำข้อความใด ๆ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งหรือทั้งหมดของต้นฉบับไปตีพิมพ์ใหม่จะต้องได้รับอนุญาตจากเจ้าของต้นฉบับและวารสารก่อน
ความรับผิดชอบ (Responsibility)
ผลการวิจัยและความคิดเห็นที่ปรากฏในบทความเป็นความรับผิดชอบของผู้นิพนธ์ ทั้งนี้ไม่รวมความผิดพลาดอันเกิดจากเทคนิคการพิมพ์
