Thai Pharmaceutical and Health Science Journal - วารสารไทยเภสัชศาสตร์และวิทยาการสุขภาพ

Editorial note, table of content and instructions for authors

Charoen Treesak — 2026-09-30

Editorial Note

In this third issue of volume 21, the Journal has been proudly presenting five studies. The disciplines and issues of these research papers were somewhat diverse from applied laboratory work, to clinical practice both for pharmacy and nursing.

In this challenging endeavor of the Thai Pharmaceutical and Health Science Journal, we are hopeful to better the quality of the articles published. We urge more submissions from international research community, regional and global. We would like to thank in advance for any prospective submissions.

Editor-in-Chief

การพัฒนากระบวนการตรวจคัดกรองยีน Human leukocyte Antigen (HLA) ก่อนเริ่มยา allopurinol และ carbamazepine ของโรงพยาบาลแม่สอด A Development of Human leukocyte Antigen (HLA) Gene Screening Process Prior to Allopurinol and Carbamazepine Initiation at Mae Sot Hospital

Uthit Prangthong — 2026-09-29

วัตถุประสงค์ : เพื่อประเมินผลการนำกระบวนการตรวจคัดกรองยีน Human leukocyte Antigen (HLA) ก่อนเริ่มยา allopurinol และ carbamazepine ไปใช้ในโรงพยาบาลแม่สอด ตลอดจนเปรียบเทียบสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 และ HLA-B*15:02 ระหว่างผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยประชากรข้ามชาติ

วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงปฏิบัติการ ที่ขับเคลื่อนการพัฒนากระบวนการตรวจคัดกรองยีน Human leukocyte Antigen (HLA) ในผู้ป่วยที่มีคำสั่งเริ่มยา allopurinol และ carbamazepine ผ่านคณะกรรมการเภสัชกรรมและการบำบัดของโรงพยาบาลแม่สอด ดำเนินการระหว่างวันที่ 1 มกราคม 2568 – 31 ตุลาคม 2568 เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแนวทางการคัดกรองยีนกลุ่ม HLA และแบบบันทึกข้อมูลผู้ป่วย วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและเปรียบเทียบสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 และ HLA-B*15:02 ระหว่างผู้ป่วยชาวไทยและผู้ป่วยประชากรข้ามชาติด้วย Chi-square test หรือ Fisher's exact test

ผลการศึกษา: ผู้ป่วยที่มีคำสั่งเริ่มยา allopurinol 424 ราย carbamazepine 19 ราย ได้รับการตรวจคัดกรองยีน Human leukocyte Antigen (HLA) ก่อนเริ่มยาร้อยละ 78.07 และ 36.84 ตามลำดับ พบอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังชนิดไม่รุนแรงจากยา allopurinol 6 รายและยา carbamazepine 1 ราย เมื่อเปรียบเทียบสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 พบว่าผู้ป่วยชาวไทยมีสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 ร้อยละ 13.50 และผู้ป่วยประชากรข้ามชาติมีสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 ร้อยละ 5.26 ซึ่งผู้ป่วยชาวไทยมีสัดส่วนสูงกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p-value < 0.05) สัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*15:02 ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: การพัฒนากระบวนการตรวจคัดกรองยีน Human leukocyte Antigen (HLA) ก่อนเริ่มยา allopurinol และ carbamazepine ทำให้ผู้ป่วยได้รับการตรวจคัดกรอง HLA-B*58:01 และ HLA-B*15:02 ก่อนเริ่มยาร้อยละ 78.07 และ 36.84 ตามลำดับ โดยไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังชนิดรุนแรง ได้แก่ SJS/DRESS/TEN ในช่วงที่ติดตาม และพบว่าผู้ป่วยชาวไทยมีสัดส่วนการตรวจพบ HLA-B*58:01 สูงกว่าผู้ป่วยประชากรข้ามชาติอย่างมีนัยสำคัญ ข้อค้นพบความแตกต่างของสัดส่วนการตรวจพบนี้และช่องว่างด้านสิทธิการรักษาของประชากรข้ามชาติ จะเป็นข้อมูลที่ใช้ในการพัฒนากระบวนการปฏิบัติในส่วนของนโยบายสาธารณสุขชายแดนต่อไป

คำสำคัญ: allopurinol; carbamazepine; การตรวจคัดกรองทางเภสัชพันธุศาสตร์; อาการไม่พึงประสงค์ทางผิวหนังชนิดรุนแรง; ประชากรข้ามชาติ

Abstract

Objectives: To evaluate the implementation of Human leukocyte Antigen (HLA) gene screening process prior to allopurinol and carbamazepine initiation at Mae Sot hospital. as well as to examine the differences in the detection of HLA-B*58:01 and HLA-B*15:02 between Thai and migrant patients.

Method: A action research driving the development of Human Leukocyte Antigen (HLA) gene screening prior to allopurinol and carbamazepine initiation through the Pharmacy and Therapeutics Committee of Mae Sot hospital. Conducted from January 1, 2025 to October 31, 2025. The research instruments consisted of the HLA gene screening guidelines and patient record forms. Data were analyzed using descriptive statistics, and the proportions of HLA-B*58:01 and HLA-B*15:02 detection between Thai and migrant patients were compared using the Chi-square test or Fisher's exact test.

Results: Among the 424 patients prescribed allopurinol and 19 patients prescribed carbamazepine, 78.07% and 36.84% respectively, underwent Human Leukocyte Antigen (HLA) gene screening prior to drug initiation. Mild skin adverse reactions were observed with allopurinol in 6 cases and with carbamazepine in 1 case. When HLA-B*58:01 detection ratio was compared, Thai patients demonstrated a significantly higher detection ratio than migrant patients (p-value < 0.05). However, no significant difference was found in the HLA-B*15:02 detection ratio.

Conclusion: The development of Human Leukocyte Antigen (HLA) gene screening process enabled 78.07% of patients to undergo HLA-B*58:01 screening and 36.84% to undergo HLA-B*15:02 screening prior to initiating allopurinol and carbamazepine, respectively. No severe cutaneous adverse reactions (SCARs) including SJS, DRESS, or TEN, were observed during the follow-up period. Thai patients demonstrated a significantly higher HLA-B*58:01 detection ratio than migrant patients. These findings regarding differences in detection proportions and the healthcare coverage gaps among migrant patients will serve as crucial data to further develop practice guidelines for border public health policies.

Keywords: allopurinol; carbamazepine; pharmacogenomics testing; severe cutaneous adverse reactions; migrant patients

Factors Associated with Response to Stroke Symptoms among Family Members of Acute Ischemic Stroke Persons in Wenzhou, China

Leilei Yan — 2026-09-30

Objective: To describe the status of response to stroke symptoms and to determine response to stroke symptoms and its relationships with stroke knowledge, perceived risk for stroke, and psychological distress among family members of acute ischemic stroke persons.

Methods: This correlational research design, used a simple random sampling to recruit 126 participants. Research instruments consisted of 1) Demographic questionnaire of AIS patients and their family members, 2) The Stroke Pre-hospital Delay Behavior Intention Scale (SPDBI), 3) Stroke Knowledge Questionnaire (SKQ), 4) The Risk Perception Questionnaire for People at High Risk of Stroke (Susceptibility dimension), and 5) the Psychological Distress Scale (K10). The Cronbach’s αcoefficients for the scales were .852, .88, .816 and .895, respectively. Descriptive statistics and Pearson’s product-moment correlation were used for data analysis.

Result: The mean score of response to stroke symptoms among the family members of AIS patients was 82.389 (SD = 14.829), it was between 66-96 score, indicating a moderate correct response to stroke symptoms. Pearson’s correlation analysis revealed that stroke knowledge (r = 0.569, p < 0.01), perceived risk for stroke (r = 0.389, p < 0.01) was significantly positively correlated with response to stroke symptoms, and psychological distress (r = - 0.193, p < 0.05) was significantly negatively correlated with response to stroke symptoms among the family members of AIS patients.

Conclusion: The findings provide an evidence for nurses and nursing researchers to develop intervention programs to promote stroke knowledge, perceived risk for stroke, and healthier psychological state of the family members of AIS patients which can be encouraged family members to develop an effective response to stroke symptoms, ultimately leading to more effective care for the AIS patients.

Morphology, Anatomy, and Bioactivities of Solanum lasiocarpum Dunal Fruit

Worrakanya Narakornwit — 2026-09-30

Background and Objective: Despite its traditional medicinal use, comprehensive data on the morphology, anatomy, and biological activities of Ma-eok (Solanum lasiocarpum Dunal) fruit remain limited. This study investigated the fruit’s macroscopic and microscopic characteristics, alongside the phytochemical profile and biological activities of its lyophilized juice. Methods: Morphological and anatomical features were analyzed using stereomicroscopy, light microscopy, and scanning electron microscopy (SEM). Lyophilized fruit juice was evaluated for total phenolic (TPC) and flavonoid contents (TFC), as well as antioxidant (DPPH), anti-inflammatory (egg albumin denaturation), antimicrobial (agar diffusion), and DNA-protective (comet assay) activities. Results: The globose fruit (mean diameter 38 mm, weight 31 g) transitions from green to yellowish-orange upon ripening. SEM photographs revealed the presence of dense stellate trichomes of the porrect-geminate type on ripe fruits, whereas unripe fruits exhibited both non-glandular trichomes and additional glandular trichomes. Anatomical examination revealed that the exocarp consists of a single epidermal layer underlain by a hypodermal layer of calcium oxalate crystal-bearing cells, as indicated by field emission scanning electron microscope equipped with an energy dispersive X-ray spectrometer (FE-SEM-EDS) analysis, followed by 5–6 layers of parenchyma. The mesocarp consisted of parenchymatous tissue enclosing a thin and delicate endocarp. The locules contained a gelatinous matrix surrounding numerous kidney-shaped seeds with reticulate seed coats. Phytochemically, the lyophilized extract yielded a TPC of 68.13 ± 5.39 mg GAE/g and a TFC of 2.57 ± 0.01 mg QE/g. The fruit demonstrated strong antioxidant activity, with a value of 141.95 ± 0.02 mg TE/g, and significantly mitigated H₂O₂-induced DNA damage, as evidenced by comet assay results (P < 0.05). Antimicrobial testing demonstrated inhibitory activity against Staphylococcus aureus (12.0 ± 1.0 mm), Escherichia coli (9.7 ± 1.2 mm), and Cutibacterium acnes (9.7 ± 1.2 mm), whereas no inhibitory effect was observed against Candida albicans. Evaluation of anti-inflammatory activity was not feasible, as the high acidity of the extract induced premature protein precipitation during the assay. Conclusion: The established pharmacognostic data and biological activities provide robust evidence supporting the potential use of Ma-eok fruit juice in value-added foods, nutraceuticals, and cosmetics.

ABC-FSN Analysis for Drug Inventory Management in a Teaching Hospital Pharmacy

Karnsiri Phatharakulnit — 2026-09-30

บทคัดย่อ

วัตถุประสงค์: เพื่อประยุกต์ใช้การวิเคราะห์ ABC-FSN ในการจัดกลุ่มรายการยาและระบุแหล่งของความสูญเสียในคลังยา ได้แก่ ยาที่ไม่มีการหมุนเวียน (Dead stock) และการสำรองยาที่เกินความจำเป็น ซึ่งระบบ VEN เดิมไม่สามารถตรวจพบได้ พร้อมทั้งนำเสนอแนวทางการบริหารจัดการที่เหมาะสมสำหรับยาแต่ละกลุ่ม เพื่อลดความเสี่ยงและการสูญเสียในคลังยาของโรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์ ทั้งนี้ แม้โรงพยาบาลจะได้นำการวิเคราะห์ VEN มาใช้บริหารคลังยาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2563 แต่ในปี พ.ศ. 2568 ยังคงเผชิญกับภาระมูลค่าการแลกเปลี่ยนยาใกล้หมดอายุที่สูงถึง 10,644,348.40 บาท

วิธีการศึกษา: การวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวางโดยใช้ข้อมูลย้อนหลังจากระบบสารสนเทศของฝ่ายเภสัชกรรม ครอบคลุมรายการยาทั้งหมด 2,196 รายการ มูลค่าการบริโภคยารวมทั้งปี (Annual Drug Expenditure: ADE) 5,735,175,285.67 บาท ในช่วงเดือนมกราคมถึงธันวาคม พ.ศ. 2568 การวิเคราะห์ ABC จำแนกตามมูลค่าการบริโภคยาสะสมต่อปีโดยอิงหลักการ Pareto และ FSN จำแนกยาตามจำนวนเดือนที่มีการเบิกจ่ายจริงใน 12 เดือน แล้วสร้าง ABC-FSN matrix โดยเชื่อมข้อมูลทั้งสองชุดด้วยรหัสยา

ผลการศึกษา: การวิเคราะห์ FSN พบยาหมวด F (Fast-moving) จำนวน 1,797 รายการ (ร้อยละ 81.8) หมวด S (Slow-moving) 285 รายการ (ร้อยละ 13.0) และหมวด N (Non-moving) 114 รายการ (ร้อยละ 5.2) การวิเคราะห์ ABC พบยาหมวด A จำนวน 273 รายการ (ร้อยละ 12.4) ใช้งบประมาณร้อยละ 69.95 ของ ADE รวม 4,011,990,820 บาท ABC-FSN matrix พบว่ากลุ่ม A-F (270 รายการ มูลค่า 3,990,223,083 บาท) ต้องการการควบคุมคลังสูงสุด กลุ่ม A-S (3 รายการ มูลค่า 21,767,738 บาท) เป็นยาชีววัตถุราคาสูงที่ต้องการนโยบายสั่งซื้อเฉพาะ ส่วน dead stock ทั้งหมด 114 รายการ (มูลค่า 10,155,936 บาท) กระจายอยู่ในกลุ่ม C-N ทั้งหมด โดยไม่พบ dead stock ในกลุ่ม A-N และ B-N

สรุป: การประยุกต์ใช้เทคนิควิเคราะห์ ABC-FSN สามารถระบุรายการยาที่ไม่เคลื่อนไหว (Dead stock) ในกลุ่ม C-N จำนวน 114 รายการ จากทั้งหมด 2,196 รายการ (คิดเป็นร้อยละ 5.19) รวมมูลค่า 10,155,936 บาท และสามารถระบุยาชีววัตถุราคาสูงในกลุ่ม A-S จำนวน 3 รายการที่ควรใช้แนวทางการสั่งซื้อแบบทันเวลาพอดี (Just-in-time) ซึ่งรายการเหล่านี้ถือเป็นข้อจำกัดที่การวิเคราะห์ด้วย VEN เพียงระบบเดียวไม่อาจตรวจจับได้ ดังนั้น การบูรณาการเครื่องมือ ABC-FSN เข้ากับการวิเคราะห์ VEN จึงเป็นแนวทางที่จะช่วยยกระดับ การบริหารคลังยาของโรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์ให้มีความแม่นยำและมีประสิทธิภาพสูงสุด

คำสำคัญ: การวิเคราะห์ ABC; การวิเคราะห์ FSN; การบริหารยาคงคลัง; โรงพยาบาลโรงเรียนแพทย์; Dead stock

ABSTRACT

Objective: To apply ABC-FSN analysis to classify drug items and identify the sources of loss in the pharmacy inventory — namely non-moving items (dead stock) and stock held in excess of need — which the existing VEN system was unable to detect, and to propose appropriate management strategies for each drug group in order to reduce risk and loss in the pharmacy inventory of a teaching hospital. Although the hospital had adopted VEN analysis for inventory management since 2020, in 2025 it still faced a near-expiry drug-exchange burden amounting to 10,644,348.40 baht.

Method: A descriptive cross-sectional study using retrospective data from the hospital pharmacy information system was conducted. All 2,196 drug items with a total annual drug expenditure (ADE) of 5,735,175,285.67 Thai baht from January to December 2025 were included. ABC analysis classified drugs by cumulative annual consumption value based on the Pareto principle. FSN analysis classified drugs by the number of months with actual dispensing activity over 12 months. An ABC-FSN matrix was constructed by linking both datasets using item codes.

Results: FSN analysis identified 1,797 Fast-moving items (81.8%), 285 Slow-moving items (13.0%), and 114 Non-moving items (5.2%). ABC analysis revealed that 273 Class A items (12.4%) accounted for 70.0% of total ADE (4,011,990,820 baht). The ABC-FSN matrix showed that Group A-F (270 items, 3,990,223,083 baht) required the highest level of inventory control, while Group A-S (3 items, 21,767,738 baht) comprised high-cost biologics requiring adjusted ordering policies. All 114 dead-stock items (10,155,936 baht) were distributed in Group C-N, with none in Groups A-N or B-N.

Conclusion: The ABC-FSN analysis identified 114 non-moving (dead-stock) items in Group C-N out of 2,196 total items (5.19%), amounting to 10,155,936 baht, and identified 3 high-cost biologics in Group A-S that should follow a just-in-time ordering approach — items that VEN analysis alone could not detect. Integrating the ABC-FSN tool with VEN analysis is therefore a promising approach to elevate drug inventory management in teaching hospitals toward the highest precision and efficiency.

Keywords: ABC analysis; FSN analysis; drug inventory management; Teaching Hospital; Dead stock