อิทธิพลของพฤติกรรมการใช้งาน TikTok ต่อการเห็นคุณค่าในตนเอง โดยมีการเปรียบเทียบทางสังคมเป็นตัวแปรส่งผ่านของนิสิตมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน

The Influence of TikTok Usage Behavior on Self-Esteem: The Mediating Role of Social Comparison among Undergraduate Students at Kasetsart University, Bangkhen Campus

Abstract

ในยุคที่เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวัน TikTok ได้รับความนิยมอย่างแพร่หลายในฐานะสื่อออนไลน์เพื่อการสื่อสารและการสร้างตัวตน งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาอิทธิพลของพฤติกรรมการใช้งาน TikTok ที่มีต่อการเห็นคุณค่าในตนเอง โดยมีการเปรียบเทียบทางสังคมเป็นตัวแปรส่งผ่าน การศึกษานี้ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงพรรณนาแบบภาคตัดขวาง (Cross-sectional design) กลุ่มตัวอย่างคือนิสิตระดับปริญญาตรี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ บางเขน จำนวน 224 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีการเลือกแบบบังเอิญ (Accidental sampling) เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามพฤติกรรมการใช้งาน TikTok (α = .798) แบบสอบถามการเปรียบเทียบทางสังคม แบ่งเป็น 1) การเปรียบเทียบกับบุคคลที่เหนือกว่า (α = .873) 2) การเปรียบเทียบกับบุคคลที่ด้อยกว่า (α = .940) และแบบสอบถามการเห็นคุณค่าในตนเอง (α = .838) วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา การวิเคราะห์สหสัมพันธ์ และการวิเคราะห์อิทธิพลส่งผ่าน (Mediation analysis) ผลการวิจัยพบว่า พฤติกรรมการใช้งาน TikTok มีอิทธิพลทางตรงต่อการเห็นคุณค่าในตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β = .159, p < .001) นอกจากนี้ การเปรียบเทียบทางสังคมกับบุคคลที่เหนือกว่ายังส่งผลต่อการเห็นคุณค่าในตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทิศทางบวก (β = .128, p < .001) แสดงให้เห็นว่าการเปรียบเทียบตนเองกับบุคคลที่เหนือกว่าบน TikTok อาจช่วยสร้างแรงบันดาลใจให้บุคคลประเมินคุณค่าในตนเองเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบกับบุคคลที่ด้อยกว่าไม่ส่งผลต่อการเห็นคุณค่าในตนเองอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (β = .022, p = .529) แสดงว่าการเปรียบเทียบลักษณะนี้ไม่สามารถอธิบายการเปลี่ยนแปลงของการเห็นคุณค่าในตนเองได้อย่างชัดเจน ผลการวิเคราะห์อิทธิพลส่งผ่านพบว่า พฤติกรรมการใช้งาน TikTok มีอิทธิพลทางอ้อมต่อการเห็นคุณค่าในตนเอง โดยส่งผ่านการเปรียบเทียบตนเองกับบุคคลที่เหนือกว่า ข้อค้นพบนี้สะท้อนให้เห็นว่า การเปรียบเทียบทางสังคมกับบุคคลที่เหนือกว่าเป็นกลไกสำคัญที่อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างการใช้งาน TikTok และการเห็นคุณค่าในตนเอง ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่อและการใช้สื่อสังคมออนไลน์เพื่อสร้างแรงบันดาลใจและเสริมสร้างสุขภาวะทางจิต โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและเยาวชน ( In an era in which technology plays an increasingly significant role in everyday life, TikTok has gained widespread popularity as an online platform for communication and self-presentation. This study aimed to examine the influence of TikTok usage behavior on self-esteem, with social comparison serving as a mediating variable. The study employed a cross-sectional descriptive research design. The sample consisted of 224 undergraduate students from Kasetsart University, Bangkhen Campus, selected through accidental sampling. The research instruments included a TikTok usage behavior questionnaire (α = .798), a social comparison questionnaire comprising two dimensions: (1) upward social comparison (α = .873) and (2) downward social comparison (α = .940), and a self-esteem questionnaire (α = .838). Data were analyzed using descriptive statistics, correlation analysis, and mediation analysis. The findings revealed that TikTok usage behavior had a statistically significant direct effect on self-esteem (β = .159, p < .001). In addition, upward social comparison exerted a statistically significant positive effect on self-esteem (β = .128, p < .001), suggesting that comparing oneself with individuals perceived as superior on TikTok may inspire users to evaluate themselves more positively and enhance their sense of self-worth. However, downward social comparison did not have a statistically significant effect on self-esteem (β = .022, p = .529), indicating that this form of comparison does not clearly explain variations in self-esteem. The mediation analysis further demonstrated that TikTok usage behavior indirectly influenced self-esteem through upward social comparison. These findings suggest that upward social comparison serves as a key mechanism underlying the relationship between TikTok use and self-esteem. The results may inform strategies for promoting media literacy and encouraging the constructive use of social media to foster inspiration and psychological well-being, particularly among adolescents and young adults.)