การศึกษาเปรียบเทียบระบบการจัดเก็บภาษีผู้สูงอายุของประเทศไทยและต่างประเทศ

A Comparative Study of Taxation Systems for the Elderly in Thailand and Other Countries

Abstract

ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุสมบูรณ์แบบ ซึ่งส่งผลกระทบต่อระบบเศรษฐกิจและการจัดเก็บภาษีอย่างมีนัยสำคัญ การศึกษาระบบการจัดเก็บภาษีสำหรับผู้สูงอายุจึงมีความจำเป็นอย่างยิ่ง เพื่อเตรียมความพร้อมในการรองรับภาระทางการคลังที่เพิ่มขึ้น พร้อมทั้งสร้างความเป็นธรรมทางภาษีให้แก่กลุ่มประชากรสูงอายุ การวิจัยนี้มุ่งศึกษาเปรียบเทียบระบบการจัดเก็บภาษีสำหรับผู้สูงอายุของประเทศไทยกับประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศญี่ปุ่น และสาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งเป็นประเทศที่มีระบบการจัดเก็บภาษีสำหรับผู้สูงอายุที่มีความหลากหลายและมีมาตรการรองรับสังคมผู้สูงอายุอย่างเป็นระบบ โดยได้วิเคราะห์เปรียบเทียบในประเด็นหลัก ได้แก่ โครงสร้างภาษี สิทธิประโยชน์ทางภาษี และผลกระทบทางเศรษฐกิจต่อรัฐและประชาชน จากการศึกษาพบว่า โครงสร้างภาษีของประเทศไทยสำหรับผู้สูงอายุยังคงยึดโยงกับระบบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาโดยมีการยกเว้นและลดหย่อนในลักษณะจำกัด ซึ่งขาดความยืดหยุ่นเมื่อเทียบกับต่างประเทศ ในขณะที่ประเทศสหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และสาธารณรัฐอินเดีย ได้ออกแบบโครงสร้างภาษีที่แตกต่างกันตามอายุและระดับรายได้อย่างเป็นระบบ ในด้านสิทธิประโยชน์ทางภาษี พบว่าสหรัฐอเมริกาเน้นการใช้เครดิตภาษีและการยกเว้นรายได้จากประกันสังคม ญี่ปุ่นใช้การลดหย่อนแบบขั้นบันไดตามช่วงอายุและรายได้ ส่วนสาธารณรัฐอินเดียแบ่งกลุ่มผู้สูงอายุเป็นสองระดับเพื่อกำหนดสิทธิประโยชน์ที่แตกต่างกัน ซึ่งสะท้อนแนวคิดความสามารถในการเสียภาษีของผู้สูงอายุอย่างชัดเจน นอกจากนี้ การออกแบบมาตรการภาษีดังกล่าวยังส่งผลต่อเศรษฐกิจโดยรวม กล่าวคือ รัฐสามารถบริหารภาระทางการคลังควบคู่กับการคุ้มครองคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ขณะที่ประชาชนสูงวัยได้รับการบรรเทาภาระภาษีและมีความมั่นคงทางเศรษฐกิจมากขึ้นเมื่อเทียบกับระบบของประเทศไทยในปัจจุบัน จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยควรปรับปรุงโครงสร้างภาษีของผู้สูงอายุให้มีความยืดหยุ่นและสอดคล้องกับระดับอายุและรายได้ โดยพิจารณาการยกเว้นภาษีในลักษณะขั้นบันไดตามช่วงอายุ ในด้านสิทธิประโยชน์ทางภาษี ควรขยายมาตรการลดหย่อนที่สะท้อนภาระรายจ่ายที่แท้จริงของผู้สูงอายุ โดยเฉพาะค่ารักษาพยาบาลและการส่งเสริมการออมเพื่อวัยเกษียณผ่านกลไกภาษี ขณะเดียวกัน การออกแบบระบบภาษีดังกล่าวควรมุ่งสร้างสมดุลระหว่างการรักษาฐานรายได้ของรัฐและการคุ้มครองคุณภาพชีวิตของผู้สูงอายุ ซึ่งจะช่วยลดผลกระทบเชิงลบต่อเศรษฐกิจมหภาคและเสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจให้แก่ประชาชนในสังคมสูงวัยอย่างยั่งยืน ( Thailand is transitioning into a complete aged society, creating significant challenges for fiscal sustainability and tax administration. Developing appropriate taxation systems for older adults is therefore essential to ensure tax equity and support the well-being of the aging population. This study compares taxation systems for older adults in Thailand with those of the United States, Japan, and the Republic of India, countries that have established diverse and systematic measures to address population aging. The analysis focuses on three key dimensions: tax structures, tax benefits, and their economic impacts on governments and citizens. The findings reveal that Thailand’s taxation system for older adults remains largely integrated into the personal income tax framework, offering limited exemptions and deductions with relatively low flexibility. In contrast, the United States, Japan, and India have developed tax systems that differentiate tax measures according to age and income levels. The United States emphasizes tax credits and exemptions for social security income, Japan employs graduated deductions based on age and income brackets, and India classifies older adults into different age groups to provide differentiated tax benefits. These approaches reflect the principle of taxpayers’ ability to pay. The study further finds that well-designed tax policies can balance fiscal sustainability with the protection of older adults’ quality of life by reducing tax burdens and enhancing economic security. Therefore, Thailand should reform its taxation system by introducing age-based progressive exemptions, expanding deductions for healthcare expenses, and promoting retirement savings through tax incentives. Such reforms would help maintain government revenue while strengthening economic security and improving the quality of life of older adults in an aging society.)