การส่งเสริมความยั่งยืนของวิถีชาวประมงและแนวทางการแก้ไขปัญหา การใช้โพงพางในบริบททางกฎหมาย

Promoting the Sustainability of Coastal Fishing Communities’ Livelihoods and Legal Approaches to Addressing the Use of Phong Pang

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัญหาการใช้โพงพางและวิถีชาวประมงพื้นบ้าน ศึกษามาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และเสนอนโยบายในการแก้ไขปัญหาการใช้โพงพางควบคู่กับการส่งเสริมความยั่งยืนของวิถีชีวิตชาวประมงในพื้นที่ชุมชนหัวเขาแดง อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา การวิจัยใช้วิธีวิจัยเชิงเอกสาร โดยศึกษากฎหมายไทย กฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ รวมถึงกฎหมายและหลักการระหว่างประเทศที่เกี่ยวข้องกับการทำประมงอย่างรับผิดชอบและการป้องกันการทำประมงผิดกฎหมาย ผลการศึกษาพบว่า โพงพางเป็นเครื่องมือประมงพื้นบ้านที่ผูกพันกับวิถีชีวิตและเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนมาอย่างยาวนาน แต่ลักษณะการทำงานของเครื่องมือดังกล่าวส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำวัยอ่อน ระบบนิเวศ และความปลอดภัยในการเดินเรือ กฎหมายไทยกำหนดให้โพงพางเป็นเครื่องมือต้องห้ามตามพระราชกำหนดการประมง พ.ศ. 2558 โดยใช้แนวทางควบคุมแบบระบุชื่อเครื่องมือ ขณะที่สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เน้นการควบคุมตามลักษณะการทำงานของเครื่องมือ และกฎหมายของสาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ใช้ระบบการจัดการหลายระดับโดยให้ความสำคัญกับพื้นที่ น่านน้ำเทศบาล และการมีส่วนร่วมของท้องถิ่น ข้อค้นพบสำคัญคือ ประเทศไทยมีกฎหมายที่เพียงพอในเชิงสภาพบังคับ แต่ยังขาดกลไกเปลี่ยนผ่านที่สมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรกับการดำรงชีพของชาวประมง งานวิจัยจึงเสนอให้จัดตั้งคณะทำงานร่วม พัฒนามาตรการควบคุมตามผลกระทบจริง กำหนดพื้นที่และฤดูกาลประมง และสนับสนุนอาชีพทางเลือกอย่างเป็นระบบ (This research aims to examine the problems associated with the use of Phong Pang fishing gear and the livelihoods of small-scale fishers, investigate relevant legal measures, and propose policy recommendations for addressing the use of Phong Pang while promoting the sustainability of fishing communities in Hua Khao Daeng Community, Sathing Phra District, Songkhla Province. The study employed documentary research, analyzing Thai laws, foreign laws from the Lao People’s Democratic Republic and the Republic of the Philippines, as well as international laws and principles concerning responsible fisheries and the prevention of illegal fishing. The findings reveal that Phong Pang is a traditional fishing gear that has long been embedded in the livelihoods and local economies of fishing communities. However, its operational characteristics have adverse impacts on juvenile aquatic species, ecosystems, and navigational safety. Under Thailand’s Fisheries Ordinance B.E. 2558 (2015), Phong Pang is classified as a prohibited fishing gear through an approach based on the explicit designation of prohibited gear types. In contrast, the Lao People’s Democratic Republic regulates fishing gear according to its operational characteristics, while the Republic of the Philippines adopts a multi-level management system emphasizing spatial management, municipal waters, and local participation. A key finding is that although Thailand possesses adequate legal enforcement mechanisms, it lacks balanced transitional measures that reconcile resource conservation with the livelihoods of fishers. The study therefore proposes the establishment of joint working groups, the development of impact-based regulatory measures, the designation of fishing zones and seasons, and systematic support for alternative livelihoods as strategies for promoting both sustainable fisheries management and community well-being.)