สถานการณ์และข้อเสนอเกี่ยวกับการฟื้นฟูตลาดชุมชนตลาดบ้านคลองช้าง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

The Situation and Proposal Regarding the Revitalization of the Community Market, Ban Khlong Chang Market, Maha Rat District, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province

Abstract

งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ  (1) เพื่อศึกษาสถานการณ์ของตลาดชุมชน ตลาดบ้านคลองช้าง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ (2) เพื่อระบุข้อเสนอการฟื้นฟูตลาดชุมชน ตลาดบ้านคลองช้าง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการวิเคราะห์เอกสาร และ การสัมภาษณ์กับกลุ่มผู้ให้ข้อมูลด้านองค์ความรู้ในชุมชน และ ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องโดยตรงเกี่ยวกับการฟื้นฟูตลาดชุมชน รวม 22 รูป/คน ด้วยวิธีการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิเคราะห์พบว่า (1) สถานการณ์ของตลาดชุมชน ตลาดบ้านคลองช้าง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน อธิบายผ่านสภาพแวดล้อมทางกายภาพอันเป็นชุมชนลุ่มแม่น้ำ ตลาดมีความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับน้ำและช่องทางการสัญจรทางน้ำเป็นหลัก ต่อมาเกิดการย้ายถิ่นฐาน รวมถึงผู้นำท้องถิ่นและนักการเมืองท้องถิ่นให้ความสำคัญกับการพัฒนาด้านอื่น โดยเฉพาะมีถนนตัดผ่านบริเวณตลาดชุมชนซึ่งถือได้ว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงที่สำคัญและเปลี่ยนแปลงสถานการณ์ของตลาดชุมชนให้ไม่สามารถเป็นตลาดชุมชนในรูปแบบเดิมได้ และ (2) ข้อเสนอในการฟื้นฟูตลาดชุมชน ตลาดบ้านคลองช้าง อำเภอมหาราช จังหวัดพระนครศรีอยุธยา แบ่งเป็น 3 ด้านหลัก ประกอบด้วย 1. ด้านการปรับปรุงทางกายภาพให้กลายเป็นตลาดชุมชนเชิงอนุรักษ์ 2. ด้านนโยบายของผู้นำท้องถิ่นเพื่อการฟื้นฟูตลาดชุมชน ให้การทำงานในลักษณะเครือข่าย ภาครัฐ เอกชน โดยเฉพาะภาคประชาสังคม และ คนในชุมชน สู่การเป็นตลาดชุมชนเชิงท่องเที่ยว และ 3 ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชนในท้องถิ่นผ่านการให้ความร่วมมือในการเป็นแหล่งข้อมูลไปจนถึงเป็นส่วนหนึ่งของคณะทำงานเพื่อฟื้นฟูตลาดบ้านคลองช้าง ( This research had two objectives: (1) to examine the situation of Ban Khlong Chang Community Market in Maharat District, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province, and (2) to identify proposals for the revitalization of Ban Khlong Chang Community Market in Maharat District, Phra Nakhon Si Ayutthaya Province. This study employed a qualitative research approach, utilizing document analysis and in-depth interviews with 22 key informants, including community knowledge holders and individuals directly involved in the revitalization of the community market. Data were analyzed using content analysis. The findings revealed that: (1) the situation of Ban Khlong Chang Community Market from the past to the present can be understood through its physical environment as a riverine community. Historically, the market was closely connected to water resources and water-based transportation routes. Subsequently, population migration occurred, while local leaders and politicians increasingly prioritized other forms of development. In particular, the construction of a road through the market area constituted a major turning point that significantly altered the market’s circumstances, making it impossible for the community market to continue functioning in its traditional form. (2) Proposals for the revitalization of Ban Khlong Chang Community Market can be categorized into three main dimensions: first, physical improvements aimed at transforming the market into a conservation-oriented community market; second, local leadership policies that promote revitalization through collaborative networks involving government agencies, the private sector, civil society organizations, and community members, with the goal of developing the market into a tourism-oriented community market; and third, the participation of local residents through their involvement as information providers and as members of working groups responsible for the revitalization of Ban Khlong Chang Community Market.)