การพัฒนารูปแบบการช่วยเหลือนักเรียนเรียนรวมให้หลุดจากระบบการศึกษาเป็นศูนย์ สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษาในพื้นที่ชายแดนจังหวัดเชียงราย
Keywords:
รูปแบบ, การศึกษาแบบเรียนรวม , การป้องกันการหลุดออกจากระบบการศึกษา, โรงเรียนมัธยมศึกษา, พื้นที่ชายแดนจังหวัดเชียงรายAbstract
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนารูปแบบการช่วยเหลือนักเรียนเรียนรวมให้หลุดจากระบบการศึกษาเป็นศูนย์ สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษาในพื้นที่ชายแดนจังหวัดเชียงราย แบ่งเป็น 3 ระยะ ดังนี้ 1) การศึกษาสภาพที่เป็นจริง สภาพที่ควรจะเป็น และความต้องการจำเป็น ฯ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วย ผู้บริหารสถานศึกษา, ครูผู้รับผิดชอบงานด้านการจัดการเรียนรวม, ครูผู้รับผิดชอบเกี่ยวกับโครงการพาน้องกลับมาเรียน นำการเรียนไปให้น้อง และตัวแทนคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ของโรงเรียนมัธยมศึกษาที่ตั้งในเขตพื้นที่ชายแดนจังหวัดเชียงราย จำนวน 11 โรงเรียน เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการหาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และดัชนีลำดับความสำคัญของความต้องการจำเป็น 2) สร้างรูปแบบ ฯ โดยการสนทนากลุ่มร่วมกับผู้ทรงคุณวุฒิ 9 ท่าน ใช้การเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบสนทนากลุ่ม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา 3) ประเมินรูปแบบ ฯ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 9 ท่าน ใช้การเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ คือ แบบประเมินความถูกต้องและความเป็นไปได้ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการหาค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบ ชื่อ รูปแบบการช่วยเหลือนักเรียนเรียนรวมให้หลุดจากระบบการศึกษาเป็นศูนย์ ISFP สำหรับโรงเรียนมัธยมศึกษาในพื้นที่ชายแดนจังหวัดเชียงราย มี 5 องค์ประกอบ ดังนี้ หลักการ วัตถุประสงค์ วิธีดำเนินการ แนวทางการประเมินผล และเงื่อนไขความสำเร็จDownloads
References
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2567a). All for Education รวมแรงส่งเป็นพลัง ปิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาของผู้เรียนที่มีความต้องการพิเศษ. https://www.eef.or.th/article-110924-2/
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2567b). เปิดข้อมูลความเหลื่อมล้ำ จ.เชียงราย พบติดอันดับ 3 มีเด็กยากจนมากที่สุดของภาคเหนือ รวมเด็กหลุดนอกระบบเกือบครึ่งแสน. https://www.eef.or.th/article-170624/
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. (2568). คู่มือการดำเนินงานตามแนวทางการจัดทำข้อมูลเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษา. https://www.prachinburiarea2.go.th/web/pdf/book/re_doc_31.pdf
จุฬารัตน์ เหล่าไพโรจน์จารี. (2565). การพัฒนารูปแบบการบริหารโรงเรียนสอนคิดในสถานศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัด [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยพะเยา]. https://updc.up.ac.th/items/fe3238bc-e601-409a-b645-2cc04319b1a7
ชิรวัฒน์ นิจเนตร. (2560). การวิจัยพัฒนารูปแบบทางสังคมศาสตร์และการศึกษา. วารสารราชภัฏสุราษฎร์ธานี, 4(2), 71–102.
เชษฐภูมิ วรรณไพศาล. (2558). การพัฒนารูปแบบการจัดการศึกษาตามแนวทางพหุวัฒนธรรมศึกษาสำหรับนิสิตนักศึกษากลุ่มชาติพันธุ์ในสถาบันอุดมศึกษาภาคเหนือ [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย]. https://cuir.car.chula.ac.th/bitstream/123456789/49878/1/5484268527.pdf
ณัฐริฎา ศิริสอน. (2568). ครูอยู่นั่น เด็กอยู่นี่ แบบนี้ก็เรียนได้ เพราะมี ‘ห้องเรียนระบบสอง’: รู้จักโมเดลการศึกษาแบบยืดหยุ่นผ่านโรงเรียนห้วยซ้อวิทยาคม. มูลนิธิการศึกษาทางเลือกเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
ดารณี ศักดิ์ศิริผล. (2564). การเรียนรวม. บริษัท อักษรเจริญทัศน์ อจท. จำกัด.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
ราชกิจจานุเบกษา. (2542). พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542. ราชกิจจานุเบกษา, 116(74 ก), 7–12.
เรขา ศรีวิชัย. (2554). รูปแบบการบริหารงานสถานศึกษาเอกชนระดับปฐมวัยที่มีประสิทธิผลในจังหวัดนนทบุรี [วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยศรีปทุม]. https://dspace.spu.ac.th/handle/123456789/5421
ศุภวิชญ์ ศิริสวัสดิ์วัฒนา. (2566). เรียนไม่ได้หรือไม่เคยปรับ: สำรวจการศึกษาใน ‘เด็กพิเศษ’ ที่ไม่เคยพิเศษในระบบการศึกษาไทย กับ ชนิศา ตันติเฉลิม. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา.
สิทธิพล พหลทัพ. (2568). การดำเนินงานป้องกันเด็กหลุดออกนอกระบบการศึกษา สพม.ราชบุรี Zero Dropout [ไฟล์ PDF]. https://shorturl.asia/xpzar
สุดารัตน์ ชายนะ, สุวดี อุปปินใจ, และ ประเวศ เวชชะ. (2568). การพัฒนารูปแบบการบริหารการศึกษาที่ทำให้อัตราการออกกลางคันเป็นศูนย์เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและสร้างความเสมอภาคสำหรับนักเรียนโรงเรียนขนาดเล็กชายแดนแม่สาย จังหวัดเชียงราย. วารสารครุทรรศน์, 5(2), 52–72.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาเชียงราย. (2568). Information basic education: ข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ประจำปีการศึกษา 2568. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
อรอุมา ทองนาค. (2563). การพัฒนารูปแบบการบริหารโดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีเชิงระบบและแนวคิดการบริหารแบบมีส่วนร่วม เพื่อพัฒนาครูมืออาชีพ โรงเรียนบ้านป่าแก่บ่อหิน. สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสตูล.
อัณศยา จิตใจ, สุวดี อุปปินใจ, และ ธิดารัตน์ สุขประภาภรณ์. (2568). การพัฒนารูปแบบการส่งเสริมความรับผิดชอบต่อผลลัพธ์การประกันคุณภาพการศึกษาในการบริหารของโรงเรียนสังกัดเทศบาลนครเชียงราย. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 7(1), 237–250.
Bhat, Z. A. (2025). Towards inclusive education: Understanding and addressing tribal dropout. Contemporary Voice of Dalit. Advance online publication. https://doi.org/10.1177/2455328X241306475
Cervellino, M. M. (2019). Universal strategies to prevent high school dropout: A systematic review [Master’s thesis, University of Oslo].
Hale, L. F. (2015). School dropout prevention: Information and strategies for parents. National Dropout Prevention Center.
Mescon, M. H., Albert, M., & Khedouri, F. (1985). Management: Individual and organizational effectiveness. Harper & Row.
