การพัฒนาโปรแกรมการฝึกการคิดออกแบบเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหา อย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนประถมศึกษาตอนปลายโดยใช้แนวคิดการจัดการเรียนรวม และการออกแบบการเรียนรู้ที่เป็นสากล
Keywords:
การคิดออกแบบ, การคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์, การจัดการเรียนรวม, การออกแบบการเรียนรู้ที่เป็นสากล, นักเรียนประถมศึกษาตอนปลายAbstract
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) พัฒนาโปรแกรมการฝึกการคิดออกแบบเพื่อส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนประถมศึกษาตอนปลายโดยใช้แนวคิดการจัดการเรียนรวมและการออกแบบการเรียนรู้ที่เป็นสากล (UDL) และ (2) ศึกษาพัฒนาการของนักเรียนหลังได้รับโปรแกรมดังกล่าว กลุ่มตัวอย่างคือ นักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลายแห่งหนึ่งในสังกัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม จำนวน 35 คน โดยใช้การวิจัยเชิงทดลองแบบกลุ่มเดี่ยวหลายเส้นฐานข้ามบุคคล (Multiple-Baseline Single-Subject Design Across Individuals) เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย (1) โปรแกรมการฝึกการคิดออกแบบ จำนวน 11 คาบ ที่พัฒนาตามกระบวนการ Design thinking เป็นแกนกลางร่วมกับแนวคิดการเรียนรวม (Inclusive education) โดยออกแบบกิจกรรมให้สามารถรองรับผู้เรียนที่มีความแตกต่างหลากหลาย ผ่านการจัดระดับความช่วยเหลือตามระบบการสนับสนุนแบบหลายระดับ (MTSS) และแนวคิดการออกแบบการเรียนรู้ที่เป็นสากล (Universal design for learning หรือ UDL) เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ของนักเรียนระดับประถมศึกษาตอนปลาย และ (2) แบบวัดทักษะการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์ที่ ผลการวิจัยพบว่า หลังการใช้โปรแกรม นักเรียนทั้ง 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มปกติ (Tier 1) กลุ่มเสี่ยง (Tier 2) และกลุ่มที่ต้องการความช่วยเหลือ (Tier 3) มีพัฒนาการด้านทักษะการคิดแก้ปัญหาอย่างสร้างสรรค์เพิ่มขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มที่ต้องการความช่วยเหลือซึ่งมีการพัฒนาสูงขึ้นอย่างชัดเจน สะท้อนว่าโปรแกรมที่พัฒนาขึ้นสามารถส่งเสริมศักยภาพผู้เรียนในห้องเรียนรวมได้อย่างมีประสิทธิภาพDownloads
References
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2562 (ฉบับปรับปรุง). โรงพิมพ์คุรุสภา.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 (พ.ศ. 2566–2570). สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
วรรณา รุ่งลักษมีศรี. (2551). การเรียนรู้เชิงสร้างสรรค์เพื่อพัฒนาทักษะการคิดของนักเรียน. วารสารวิชาการครุศาสตร์, 36(1), 35–49.
Ainscow, M. (2020). Promoting equity in schools: Addressing barriers to learning and participation. Routledge.
Carroll, M., Goldman, S., Britos, L., Koh, J., Royalty, A., & Hornstein, M. (2010). Destination, imagination and the fires within: Design thinking in a middle school classroom. International Journal of Art & Design Education, 29(1), 37–53. https://doi.org/10.1111/j.1476-8070.2010.01632.x
CAST. (2011). Universal design for learning guidelines version 2.0. http://udlguidelines.cast.org
Florian, L., & Black-Hawkins, K. (2011). Exploring inclusive pedagogy. British Educational Research Journal, 37(5), 813–828.
Gecowets, K., He, W., & Lee, S. (2024). Creative Problem Solving as a Catalyst for Transformative Learning. Adult Education Research Conference. Retrieved from https://newprairiepress.org/aerc/2024/papers/18/
Guilford, J. P. (1967). The nature of human intelligence. McGraw-Hill. Hasso Plattner Institute of Design at Stanford. (2010). Bootcamp bootleg. Stanford University.
Kelley, T., & Kelley, D. (2013). Creative confidence: Unleashing the creative potential within us all. Crown Business.
King-Sears, M. E., & Johnson, T. M. (2020). Universal design for learning: How to improve educational outcomes for all learners. Teaching Exceptional Children, 52(4), 224–233.
McIntosh, K., & Goodman, S. (2016). Integrated Multi‑Tiered Systems of Support: Blending RTI and PBIS. Guilford Press.
Osborn, A. F., & Parnes, S. J. (1966). Creative problem solving: The basic course. Buffalo, Creative Education Foundation.
Piaget, J. (1952). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). International Universities Press. (Original work published 1936)
Razzouk, R., & Shute, V. (2012). What is design thinking and why is it important?. Review of Educational Research, 82(3), 330–348. https://doi.org/10.3102/0034654312457429
Rovinelli, R. J., & Hambleton, R. K. (1977). On the use of content specialists in the assessment of criterion-referenced test item validity. Dutch Journal of Educational Research, 2(2), 49–60.
Tomlinson, C. A. (2014). The differentiated classroom: Responding to the needs of all learners (2nd ed.). ASCD.
Treffinger, D. J., Isaksen, S. G., & Dorval, K. B. (2004). Creative problem solving: An introduction (4th ed.). Prufrock Press.
