จากเครื่องมือสู่ผู้สร้าง: การตีความใหม่ว่าด้วยผู้สร้างสรรค์ในกฎหมายลิขสิทธิ์ ยุค CGI และ AIGC
Abstract
บทความนี้ศึกษาความแตกต่างเชิงแนวคิดและหลักกฎหมายลิขสิทธิ์ที่มีต่องานที่สร้างด้วยเทคโนโลยีสองรูปแบบ ได้แก่ งาน CGI (Computer-Generated Imagery) และงาน AIGC (AI-Generated Content) โดยมุ่งวิเคราะห์ว่าระบบกฎหมายลิขสิทธิ์กำหนดความหมายของ “ผู้สร้างสรรค์” (authorship) อย่างไรภายใต้บริบทที่เทคโนโลยีสร้างสรรค์กำลังเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ปัจจุบันเทคโนโลยี AI ถูกผนวกเข้าในกระบวนการสร้างงาน CGI อย่างแพร่หลาย ทั้งในด้านการเรนเดอร์ การสร้างแอนิเมชัน และการจำลองภาพเสมือน ขณะเดียวกัน ผู้ใช้ระบบ AIGC ก็เริ่มมีบทบาทควบคุมผลลัพธ์ที่สร้างขึ้นมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการออกแบบคำสั่ง (prompt) แบบเจาะจง การเลือกจากผลลัพธ์หลายชุด และการปรับแต่งภายหลัง กระแสทั้งสองนี้ส่งผลให้เส้นแบ่งระหว่างงาน CGI ที่มนุษย์กำกับกับงาน AIGC ที่ระบบสร้างโดยอัตโนมัติเข้ามาใกล้กันมากขึ้น จนเกิดคำถามใหม่ต่อกรอบความเข้าใจเดิมเกี่ยวกับ “ความคิดสร้างสรรค์” และ “ผู้สร้างสรรค์” ตามกฎหมายลิขสิทธิ์ เพื่อตอบโจทย์ความท้าทายดังกล่าว บทความนี้เสนอให้เปลี่ยนจากแนวคิดแบบแยกองค์ประกอบ (fragmented authorship) ไปสู่แนวคิดแบบองค์รวม (integrated authorship) ที่พิจารณาการควบคุมของมนุษย์ในภาพรวมของกระบวนการสร้างสรรค์อย่างมีนัยสำคัญ พร้อมกันนี้ เสนอให้หลัก “ความเป็นกลางทางเทคโนโลยี” (technology neutrality) เป็นกรอบแนวคิดพื้นฐานในการปรับกฎหมายลิขสิทธิ์ในอนาคต เพื่อสร้างความชัดเจนทางกฎหมาย เสริมความเป็นธรรมระหว่างรูปแบบการสร้างงานที่หลากหลาย และทำให้ระบบกฎหมายสามารถปรับตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพในยุคแห่งความคิดสร้างสรรค์ร่วมระหว่างมนุษย์และเครื่องจักรReferences
Huntington Cairns. Legal Philosophy from Plato to Hegel. Baltimore: The
Johns Hopkins Press, 1949.
Lawrence C. Becker, Property Rights: Philosophic Foundation. London: Routledge & Kegan Paul, 1977
Peter Drahos. A Philosophy of Intellectual Property. Aldershot: Dartmouth Publishing Co.,Ltd., 1996.
สมชาย รัตนชื่อสกุล. "ข้อจำกัดการคุ้มครองลิขสิทธิ์ สำหรับงานที่สร้างโดย
ปัญญาประดิษฐ์: ความท้าทายและผลทางกฎหมาย." วารสารรามคำแหงฉบับนิติศาสตร์ ปีที่ 13 ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม-ธันวาคม 2567).
Anshu Thakur. "How to Make a 3D Animation Video in 12 Easy Steps."
Accessed June 18, 2025. https://www.b2w.tv/blog/how-to-make-3d-animation-videos.
Cameron Hashemi-Pour. "Computer-generated Imagery (CGI)." Retrieved June 13, 2025., from https://www.techtarget.com/whati
s/definition/CGI-computer-generated-imagery.
Carlton Daniel, Joseph Grasser. "Copyright protection for Al works: UK vs US." Accessed June 19,2025. https://aihub.squirepattonbogs
s.com/2023/07/copyright-protection-for-ai-works-uk-vs-us/.
Danthree Studio. "Al vs. CGI: What is the Different?" Accessed July 17,
https://www.danthree.studio/en/blog-cgi/ki-vs-cgi-difference
Erik Pounds. "What is Agentic Al?" Retrieved July 17, 2025. from
https://blogs.nvidia.com/blog/what-is-agentic-ai/.from https://blogs.nvidia.com/blog/what-is-agentic-ai/.
Expert Group on Liability and New Technologies New Technologies
Formation. "Liability for artificial intelligence and other emerging digital technologies." Accessed June 18, 2025. https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2014_2019/plmre
p/COMMITTEES/JUR/DV/2020/01-09/Al-report_EN.pdf.
Giovanni Scippo. "What is CGI? A Look at its History." Accessed July 21, 2025. https://www.3dlines.co.uk/a-short-history-of-cgi/,
Guardian. "The Netflix uses generative Al in one of its shows for first time." Accessed July 21, 2025. https://www.theguard
ian.com/media/2025/jul/18/netflix-uses-generative-ai-in-show-for-first-time-el-eternauta.
High-Level Expert Group on Al presented Ethics Guidelines for Trustworthy Artificial Intelligence. "Ethics Guidelines for Trustworthy Al." Accessed June 18, 2025. https://digital-strategy. ec.europa.eu/en/library/ethics-guidelines-trustworthy-ai.
Infopaq International A/S v. Danske Dagblades Forening (C-5/08).
Accessed June 18, 2025. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62008CJ0005_SUM.
Japan Copyright Office. "General Understanding on Al and Copyright in
Japan." May 2024, Accessed June 18, 2025. https://www.bun
ka.go.jp/english/policy/copyright/pdf/94055801_01.pdf.
John M. Peterson. "Substantial Transformation- The Worst Rule for
Determining Origin of Goods- Except for all the Rest." Accessed July 1, 2025. https://www.cit.uscourts.gov/sites/cit
/files/Substantial%20Transformation.pdf.
Kate Vass. "Harol Cohen:Once upon a time there was an entity named AARON." Accessed July 13, 2025. https://www.katevassgaler
ie.com/blog/harold-cohen-aaron-computer-art.
Lionel Bently. "The UK's Provisions on Computer-Generated Works: A
Solution for Al Creations?" Accessed une 19, 2025.
https://europeancopyrightsociety.org/wp-conten t/uploads/2018/06/lionel-the-uk-provisions-on-computer-generated-works.pdf.
Lyxel, flamingo. "The Future of CGI: How Is Al Taking Visual Effects to the
Next Level?", Accessed June 18, 2025.
https://lyxelandflamingo.com/blogs/technology/the-future-of-cgi-how-is-ai-taking-visual-effects-to-the-next-level/Matthew Kosinski, What is black box artificial intelligence
(Al)?, [Online] available URL: https://www.ibm.com/think /topics/black-box-ai.
Matthew Kosinski. "What is black box artificial intelligence (AI)? " IBM.
Accessed June 16, 2025, https://www.ibm.com/think/top
ics/black-box-ai.
Boden, Margaret A. "Creativity and Artificial Intelligence." Artificial
Intelligence 103, no. 1-2 (1998). Accessed July 13, 2025. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0004370298000551.
Pepper Animation. "Different between VFX and CGl." Accessed July 21, 2025. https://www.pepperanimation.com/difference-between-vfx-and-cgi/
Pixflow. "Toy Story เปลี่ยนแปลงประวัติศาสตร์แอนิเมชั่นอย่างไร: ภาพยนตร์แอนิเมชั่นเรื่องแรกของ Pixar." Accessed June 13, 2025. https://pixflow-net.translate.goog/blog/how-toy-story-changed-animation-history-pixars-first-cgi-animated-movie/? _trsl=en& x_trtl=th& x_tr_hl=th& x_tr_pto=tc
Rita Matulionyte. "Should Al be attributed as an author of Al-generated works?." Accessed June 16, 2025. https://copyright
blog.kluweriplaw.com/2023/05/15/should-ai-be-attributed-as-an-author-of-ai-generated-works/.
Sean Ross, Meehan. "When Al Is Writing, Who Is the Author?" Inside
Higher Ed. Accessed June 16, 2025.
https://www.insidehighered.com/opinion/views/2023/01/30/teaching-ai-writing-terms-co-authorship-opinion.
Stytch. "Different between CGI and VFX" Accessed July 21, 2025.
https://www.stytchastory.com/blog/cgi-vs-vfx--difference.
U.S. Copyright Office. "Letter Addressed to Van Lindberg Regarding Zarya of the Dawn." February 21, 2023. Accessed June 15, 2025. https://www.copyright.gov/docs/zarya-of-the-dawn.pdf.
VFX Online. "Incredibles2 Animation Breakdown" Accessed June 16,2025. https://vfxtechblog.wordpress.com/2018/08/18/incredibles-2-animation-breakdowns/.
WK360. "Making the Most of Al and CGI in Visual Production" Accessed
June 17, 2025. https://wk360.com/blog/making-the-most-of-ai-and-cgi-in-visual-production.
Andrien v. Southern Ocean County Chamber of Commerce. 927 F.2d 132
(3rd Cir. 1991). Accessed July 17, 2025. https://case-law.vlex.com/vid/andrien-v-southern-ocean-891648416
Burrow-Giles Lithographic Company v. Sarony. 111 U.S. 53 (1884),
Accessed June 18, 2025. https://supreme.justia.com/c
ases/federaV/us/111/53/
Geshwind v. Garrick. 734 F. Supp. 644 (S.D.N.Y. 1990). Accessed July 17,
https://law.justia.com/cases/federal/district-courts/FSupp/734/644/1461898/.
Thaler v. Perlmutter. 2023 WL 5333236 (D.D.C. August 18, 2023), Accessed July 17, 2025. https://media.cadc.uscourts.gov/
opinions//2025/03/23-5233.pdf
