การเลี่ยงข้อจำกัดวาระด้วยการเปลี่ยนชื่อหน่วยงาน: การศึกษาเปรียบเทียบประเทศไทย ประเทศฝรั่งเศส และประเทศเยอรมนี
Keywords:
วาระการดำรงตำแหน่ง, ธรรมาภิบาล, การเปลี่ยนชื่อหน่วยงานAbstract
บทความนี้ศึกษาการใช้กลไกการเปลี่ยนชื่อหรือปรับโครงสร้างหน่วยงานในมหาวิทยาลัยของไทย เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดวาระการดำรงตำแหน่งของผู้บริหาร ซึ่งอาจขัดกับเจตนารมณ์ของกฎหมายและหลักธรรมาภิบาล การศึกษานี้ใช้วิธีวิจัยเอกสารเชิงคุณภาพ เปรียบเทียบแนวปฏิบัติในประเทศไทย ประเทศฝรั่งเศส และประเทศเยอรมนี เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบทางกฎหมายและเสนอแนวทางแก้ไขที่เหมาะสม ผลการศึกษาพบว่า ประเทศไทยยังไม่มีคำวินิจฉัยของศาลที่ชัดเจนเกี่ยวกับกรณีดังกล่าว ส่งผลให้เกิดการใช้ดุลยพินิจโดยไม่มีมาตรฐานควบคุม ขณะที่ฝรั่งเศสมีกฎหมายกลางและการตีความโดยศาลรัฐประศาสโนมัติที่ยึดตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย ส่วนเยอรมนีแม้ไม่มีกฎหมายกลาง แต่ศาลแรงงานสูงสุดของประเทศยืนยันหลักการห้ามการแต่งตั้งซ้ำ เพื่อหลีกเลี่ยงข้อจำกัดวาระ บทความเสนอให้ประเทศไทยกำหนดกฎหมายหรือแนวปฏิบัติกลางที่ชัดเจนเกี่ยวกับการนับวาระการดำรงตำแหน่ง และเสริมกลไกตรวจสอบจากหน่วยงานภายนอก รวมถึงส่งเสริมบทบาทของประชาคมมหาวิทยาลัยในการกำกับดูแล เพื่อให้การบริหารในมหาวิทยาลัยมีความโปร่งใสและเป็นธรรมReferences
บทความ
Dobbins, M., & Knill, C., Higher education governance in France, Germany, and Italy: Change and continuity in policy and practice. Policy and Society, Vol. 36 No. 1 (2017), 67–88.
Wolter, A., & Kerst, C., The ‘Academisation’ of the German qualification system: Recent developments in the relationships between vocational training and higher education in Germany, Research in Comparative and International Education, Vol. 10 No. 4 (2015), 510–524.
ณดา จันทร์สม, ธรรมาภิบาลกับการบริหารสถาบันอุดมศึกษาไทย, วารสารพัฒนาการเศรษฐกิจ Vol. 10 No.2 (2559), 86–109.
สมคิด เลิศไพฑูรย์, คดีปกครองว่าด้วยอายุของอธิการบดีในมหาวิทยาลัยของรัฐ, วารสารนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, Vol. 49 No.1, 13 (2563), 13–60.
สื่ออิเล็กทรอนิกส์
Brandenburgisches Hochschulgesetz, Gesetz über die Hochschulen des Landes Brandenburg (Brandenburgisches Hochschulgesetz, BbgHG) , Retrieved July 6, 2025., from https://bravors.brandenburg.de/gesetze/bbghg
Bundesarbeitsgericht, Urteil – 7 AZR 143/15, Retrieved July 6, 2025., from https://www.bundesarbeitsgericht.de/entscheidungen/7-azr-143-15/
Code de l’éducation, Article L.712 2, Retrieved July 4, 2025., from https://www.legifrance.gouv.fr/codes/article_lc/LEGIARTI000022447005/2010-07-07
Cour des comptes, La gouvernance des universités, Retrieved July 4, 2025., from https://www.ccomptes.fr/sites/default/files/EzPublish/Suite4-gouvernance-universites.pdf
Kafand, X. M., Les conséquences constitutionnelles d’une cessation volontaire des fonctions présidentielles dans la Constitution française de la Vᵉ République. Village de la Justice (2024, August 23), Retrieved July 4, 2025., from https://www.village-justice.com/articles/les-consequences-constitutionnelles-une-cessation-volontaire-des-fonctions,50627.html
Légifrance, Article L712 2, Code de l’éducation (2013, July 24), Retrieved July 4, 2025., from https://www.legifrance.gouv.fr/affichCodeArticle.do?idArticle=LEGIARTI000027747947&cidTexte=LEGITEXT000006071191&dateTexte=20130724
Sénat français, Question écrite n° 21211, Retrieved July 4, 2025., from https://www.senat.fr/questions/base/2011/qSEQ11021211S.html
Smits, J. M., The Comparative Law and Economics of Term Limits for Academic Leadership, Niels Philipsen et al (eds.), By the End of the Day (Liber amicorum Michael Faure), Retrieved July 6, 2025., from https://doi.org/10.2139/ssrn.5221859
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา, แนวปฏิบัติตามหลักธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา (2564) สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2568 จาก http://plan.mcru.ac.th/download/law/T_0013.pdf
ทัดฐ์สพล นนท์ทวีกิจ, การแก้ไขปัญหาความขัดแย้งในการสรรหาอธิการบดีตามหลักธรรมาภิบาล: กรณีศึกษา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา และมหาวิทยาลัยนเรศวร (ดุษฎีนิพนธ์ รัฐศาสตรดุษฎีบัณฑิต, มหาวิทยาลัยบูรพา) (2563), สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2568 จากhttps://buuir.buu.ac.th/bitstream/1234567890/9955/1/55820037.pdf
สิริวิท อิสโร, รวบรวมสภาพปัญหาอุปสรรคเกี่ยวกับธรรมาภิบาลในสถาบันอุดมศึกษา และข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหา, สืบค้นเมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2568 จากhttps://pis.parliament.go.th/PARFileDownloadProxy/download?n=1&ref=7013524.
กฎหมาย
พระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562.
พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ พ.ศ. 2558.
พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยราชภัฏ พ.ศ. 2547.
