รูปแบบการกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์และมาตรการป้องกันเชิงนโยบาย
Keywords:
การกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์, มาตรการเชิงนโยบาย, การคุกคามAbstract
การกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์ (Cyberbullying) เป็นปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นผ่านการใช้เทคโนโลยีการสื่อสารและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เพื่อสร้างความเสียหายแก่ผู้อื่น โดยมีลักษณะสำคัญคือเป็นการกระทำที่เกิดขึ้นโดยเจตนา มีลักษณะเป็นการกระทำซ้ำ และเกิดขึ้นบนพื้นที่ของแพลตฟอร์มออนไลน์ บทความดังกล่าวนี้เป็นการอธิบายการป้องกันการกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์ในอีกมุมหนึ่ง โดยจะได้อธิบายถึงรูปแบบการกลั่นแกล้งทั้ง 5 ลักษณะหลัก ได้แก่ การคุกคาม การเผยแพร่ข้อมูลเท็จ การแอบอ้างตัวตน การเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว และการสะกดรอยตาม และอธิบายถึงมาตรการที่เกี่ยวข้อง ทั้งในประเทศไทย รวมถึงแนวปฏิบัติที่ดีของต่างประเทศ ในส่วนของมาตรการที่ไม่ใช่กฎหมาย หรือที่เรียกว่ามาตรการในทางนโยบาย เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาการกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์ที่อาจเกิดขึ้นได้ในอนาคตต่อไป ทั้งนี้ พบว่ามาตรการป้องกันการกลั่นแกล้งรังแกตามนโยบายของไทยนั้นยังไม่ปรากฏความเคลื่อนไหวเชิงนโยบายนอกเหนือจากการจัดกิจกรรมเพื่อตระหนักรู้ถึงภัยของการกลั่นแกล้งรังแกทางไซเบอร์ ในขณะที่กรณีศึกษาจากต่างประเทศพบว่า ทั้งเกาหลีใต้ และสหรัฐอเมริกา มีมาตรการทางนโยบายที่เข้มข้นกว่า และถูกบังคับใช้แล้วจากทั้งหน่วยงานของรัฐ และหน่วยงานเอกชนภายในประเทศทั้งสองReferences
กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. ทุนมนุษย์เพื่อยุติความเหลื่อมล้ำ. เอกสาร
เผยแพร่กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา. กรุงเทพฯ: กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา, ม.ป.ป.
สำนักงาน กสทช. และ อินไซท์ คอนซัลติ้ง รีเสิร์ช จำกัด. รายงานฉบับสมบูรณ์
การศึกษาเพื่อพัฒนากลไกหรือมาตรการป้องกันการรังแก ข่มขู่ คุกคามสตรี เด็ก และเยาวชน โดยช่องทางการรณรงค์ผ่านสื่อมัลติมีเดียต่าง ๆ. กรุงเทพฯ: สำนักงาน กสทช., 2565.
ภีรกาญจน์ ไค่นุ่นนา. “รู้เท่าทันสื่อ จากในบ้าน สู่โลกออนไลน์.” ในคู่มือรู้เท่าทันสื่อ
ออนไลน์และเฝ้าระวังสื่อไม่ปลอดภัยต่อเด็กและเยาวชน, 45–60. กรุงเทพฯ: สำนักงาน กสทช., กรกฎาคม 2562.
อดิศักดิ์ ผลิตผลการพิมพ์. “อันตรายและความปลอดภัยของเด็กในสื่อดิจิทัล.” ในคู่มือ
รู้เท่าทันสื่อออนไลน์และเฝ้าระวังสื่อไม่ปลอดภัยต่อเด็กและเยาวชน, 15–30. กรุงเทพฯ: สำนักงาน กสทช., กรกฎาคม 2562.
จณิศาภ์ แนมใส และคณะ. “การฆ่าตัวตายในวัยรุ่นจากการถูกกลั่นแกล้งทางไซเบอร์:
การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ.” วารสารวิจัยการพยาบาลและวิทยาศาสตร์สุขภาพ 14, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม–ธันวาคม 2565): 10–25.
ณัฐวุฒิ เอี่ยมแพร. “เปรียบเทียบปัญหาความรับผิดทางอาญาในลักษณะ Hate
Speech ต่อบุคคลสาธารณะทางสื่อสังคม: ศึกษากฎหมายไทย สหรัฐอเมริกา นิวซีแลนด์ และอินโดนีเซีย.” RMUTSB Academic Journal (Humanities and Social Sciences) 1, ฉบับที่ 2 (ธันวาคม 2559): 226–37.
เมธินี สุวรรณกิจ. “มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองเด็กและเยาวชนจากการถูก
กลั่นแกล้งในสังคมออนไลน์.” วารสารนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร 10, ฉบับที่ 2 (กรกฎาคม–ธันวาคม 2560): 105–20.
กรกมล แจ่มเจริญยิ่ง. “การเปิดรับ ทัศนคติ พฤติกรรม และแนวโน้มการรับมือต่อ
สถานการณ์การถูกกลั่นแกล้งบนสื่อสังคม (Cyberbullying) ของกลุ่ม Generation Z ผ่านช่องทางเฟซบุ๊ก.” วิทยานิพนธ์วารสารศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2564.
ปองกมล สุรัตน์. “การรังแกผ่านโลกไซเบอร์ในมิติสังคมวัฒนธรรม: กรณีศึกษาเยาวชนไทย เจเนอเรชั่น Z.” ปริญญานิพนธ์ ปร.ด. (การวิจัยพฤติกรรมศาสตร์ประยุกต์), มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ, 2561.
ฟาตีหะห์ ยูโซ๊ะ. “การเสริมสร้างภูมิคุ้มกันตนเองจากการถูกข่มเหงรังแกของนักเรียน
วัยรุ่น โดยการให้คำปรึกษากลุ่มแบบบูรณาการ โรงเรียนราชประชานุเคราะห์แห่งหนึ่ง.” วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยทักษิณ, 2563.
วันวิสาข์ ไชยพันธ์. “ความผิดฐานกลั่นแกล้งเด็กบนอินเทอร์เน็ต.” วิทยานิพนธ์นิติ
ศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2562.
ถิรพร สิงห์ลอ. “การกลั่นแกล้ง (Bullying) กระทบกับสุขภาพจิตของวัยรุ่นชายและหญิงมากกว่าโรคอ้วน.” กองทุนพัฒนาสื่อปลอดภัยและสร้างสรรค์. สืบค้นเมื่อ 27 มกราคม 2568. https://www.thaimediafund.or.th/wpcontent /uploads/2021/04/GUIDELINE-1.pdf.
นิติ ภวัครพันธุ์. “ฆ่าตัวตาย: ปัญหาส่วนรวม ความรับผิดชอบของรัฐบาล.”
world. 7 กุมภาพันธ์ 2563. https://www.the101.world/suicide/.
ไม่ปรากฏผู้เขียน. “ผลสำรวจเผย ผู้ป่วย ‘โรคซึมเศร้า’ จ่ายค่ารักษาแพง 21%
ของรายได้.” กรุงเทพธุรกิจ. 19 ตุลาคม 2565. https://www.bangkokbiz news.com/health/social/1033279.
ไม่ปรากฏผู้เขียน. “เรียนรู้และเข้าใจ ‘โรคซึมเศร้า’.” โรงพยาบาลศิขรินทร์. สืบค้นเมื่อ
มกราคม 2568. https://www.sikarin.com/health/โรคซึมเศร้า-depression.
Advanced Info Service PLC. (AIS). “What is DQ?” Accessed January 27,
www.ais.co.th/networkforthais/DQ.html#what-is-dq.
Center for Maltratting Men Onlus. “Home Page.” Accessed January 27,
www.centrouominimaltrattanti.org.
Cyberbullying Research Center. “What is Cyberbullying?” Accessed
January 27, 2025. https://cyberbullying.org/what-is-cyberbullying.
GESINE Intervention. “Home Page.” Accessed January 27, 2025.
www.gesine-intervention.de.
Facebook. “มาตรฐานชุมชน.” สืบค้นเมื่อ 27 มกราคม 2568.
www.th-th.facebook.com/communitystandards/.
National Institute of Justice (NIJ). “NIJ’s Comprehensive School Safety
Initiative.” U.S. Department of Justice, Office of Justice Programs. Accessed January 27, 2025. www.nij.ojp.gov/topics/articles/nijs-comprehensive-school-safety-initiative.
สำนักงานกิจการยุติธรรม (OJA). “EP.18 โทรศัพท์แล้วด่าทอกันแต่อยู่คนละที่จะเป็น
ความผิดฐานดูหมิ่นหรือไม่?.” PODCAST | พูด-คุย ปัญหากฎหมายภาษาชาวบ้าน. YouTube, 6 กรกฎาคม 2566.
TikTok. “Community Guidelines.” Accessed January 27, 2025.
https://www.tiktok.com/community-guidelines?lang=en#36.
TikTok. “Bullying Prevention.” Accessed January 27, 2025.
https://www.tiktok.com/safety/en-us/bullying-prevention.
U.S. Congress. H.R. 4909 – STOP School Violence Act of 2018. 115th
Cong. (2017-2018). https://www.congress.gov/bill/115thcongress/ house-bill/4909/text.
Alhashmi, Asma A., et al. “Taxonomy of Cyberbullying: An Exploration of the Digital Menace.” Journal of Intelligent Systems and Applied Data Science (JISADS) 1, no. 2 (2023).
Hinduja, Sameer, and Justin W. Patchin. Cyberbullying: Identification,
Prevention, and Response. 2020 ed. Cyberbullying Research Center, 2020.
Kowalski, Robin M., Gary W. Giumetti, Amber C. Schroeder, and Reese Y. Lattanner. “Bullying in the Digital Age: A Critical Review and Meta-Analysis of Cyberbullying Research Among Youth.” Psychological Bulletin 140, no. 4 (2014): 1073–1137.
Lee, Seung-ha, and Hyun-Jung Ju. “Mothers’ Difficulties and Expectations
for Intervention of Bullying among Young Children in South Korea.” International Journal of Environmental Research and Public Health 16, no. 6 (2019): 924. https://doi.org/10.3390/ijerph16060924.
Olweus, Dan A. “Bully/Victim Problems in School: Facts and
Intervention.” European Journal of Psychology of Education 12, no. 4 (1997): 495–510.
