การวิเคราะห์นโยบายน้ำดื่มประชารัฐผ่านกรอบแนวคิดทุกนโยบายใส่ใจสุขภาพ: กรณีศึกษาจังหวัดลำพูน Analysis of Pracharath Drinking Water Policy with Health-in-All Policies Framework: A Case Study of Lamphun Province

Abstract

วัตถุประสงค์: เพื่อวิเคราะห์นโยบายน้ำดื่มประชารัฐผ่านกรอบแนวคิดทุกนโยบายใส่ใจสุขภาพ

(Health-in-All Polices; HiAP) เพื่อเป็นข้อมูลป้อนกลับแก่ผู้กำหนดนโยบายในการพัฒนานโยบาย

ที่คำนึงถึงสุขภาพ วิธีการศึกษา: งานวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิจัยเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก

เลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจงจากผู้มีส่วนได้เสียนโยบายประชารัฐจังหวัดลำพูน

จำนวน 39 คน ระหว่างมีนาคม 2562 ถึงกุมภาพันธ์ 2563 และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงเนื้อหา

ผลการศึกษา: ความเป็น HiAP ของนโยบายน้ำดื่มประชารัฐมี 3 องค์ประกอบ คือ

1) การคำนึงถึงมิติด้านสุขภาพที่ยังไม่ครอบคลุมในทุกภาคส่วน ปัญหาสุขภาพไม่ถูกกล่าวถึง

ในการอนุมัติงบประมาณ ถึงแม้ที่มาของโครงการมาจากปัญหาความสะอาดของน้ำดื่ม และผู้ให้

งบประมาณทราบว่าน้ำดื่มประชารัฐเกี่ยวข้องกับสุขภาพ 2) โอกาสการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบาย

ให้เป็น HiAP ยังไม่ชัดเจน โดยรัฐเห็นถึงโอกาสแก้ไขปัญหาน้ำดื่มในชุมชนพร้อมกับการกระตุ้น

เศรษฐกิจฐานราก แต่ยังไม่พบการเชื่อมโยงปัจจัยสุขภาพเข้ากับเป้าหมายทางเศรษฐกิจ จึงไม่เกิด

โอกาสการเปลี่ยนแปลงให้เป็น HiAP และ 3) ผู้มีส่วนได้เสียที่ยังไม่ครอบคลุมและขาดการ

มีส่วนร่วม โดยหน่วยงานด้านสุขภาพไม่ถูกกำหนดในคณะกรรมการประสานและขับเคลื่อนนโยบาย

ประชารัฐจังหวัด และการไม่มีสายสัมพันธ์เป็นทุนเดิมระหว่างหน่วยงานด้านสุขภาพและหน่วยงาน

ผู้ให้งบประมาณ ทำให้ดำเนินงานแบบแยกส่วน การมีส่วนร่วมของหน่วยงานด้านสุขภาพอยู่ในระดับ

น้อย คือรับรู้ข้อมูลข่าวสารเท่านั้น สรุป: นโยบายน้ำดื่มประชารัฐมีความเป็น HiAP ที่ไม่ชัดเจน

ทั้งในการคำนึงถึงมิติด้านสุขภาพ โอกาสการเปลี่ยนแปลงเชิงนโยบายของ HiAP และความครอบ

คลุมของผู้มีส่วนได้เสีย รัฐอาจเริ่มสนับสนุน HiAP ด้วยการสั่งการและสนับสนุนการสร้างความ

ตระหนักและศักยภาพของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง และส่งเสริมการทำงานบูรณาการอย่างมีส่วนร่วม

ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

คำสำคัญ: นโยบายประชารัฐ, น้ำดื่มประชารัฐ, ทุกนโยบายใส่ใจสุขภาพ, นโยบายสาธารณะ, สุขภาพ

Objective: To analyze the Pracharath drinking water policy with Health-in-All

Policies (HiAP) framework to feedback to policymakers in developing policies

that are more health conscious. Method: This qualitative research used

document reviews and in-depth interviews. The interview on a purposive

sample of 39 civil state policy stakeholders in Lamphun province was

conducted from March 2019 to February 2020, and contents were analyzed.

Results: Based on HiAP concept, the Pracharath drinking water policy

comprised 3 elements. First, health dimensions were not included all sectors.

Health issues were not incorporated in budget approval criteria although the

project was originated from the unclean drinking water and budget providers

knew the health aspect of the drinking water. Second, opportunities for policy

change to HiAP remained unclear. The state sees an opportunity to solve the

drinking water problem while simultaneously stimulating local economy.

Despite an opportunity, health factors were not linked to the policy's

economic goals, hence no chance to convert to HiAP. Third,  some

stakeholders were not included and lacked participation. Health agencies

were not included in the provincial driving committees. There was a lack of

existing ties between health offices and budgeting agencies; hence no

cooperation but only some information received. Conclusion: Pracharath

drinking water policy was not HiAP oriented either health consideration,

opportunities for HiAP's policy change, or stakeholder involvement.

States may begin to support HiAP by directing and raising awareness,

enhancing stakeholders’ potential, and promoting participation and

cooperation of relevant agencies.

Keywords: Pracharath policy, Pracharath drinking water, Health-in-All policies,

public policy, health