Srinakharinwirot University Dental Journal (E-ISSN 2774-0811)

กองบรรณาธิการ ว.ทันต.มศว ปีที่ 19 ฉบับที่ 1 (มกราคม-มิถุนายน) พ.ศ. 2569

Srinakharinwirot University Dental Journal (SWU Dent J.) — 2026-06-15

บทบรรณาธิการ
สวัสดีท่านผู้อ่านทุกท่านครับ สำหรับวิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ฉบับที่ 1 ประจำปี พ.ศ. 2569 ทางกองบรรณาธิการฯ ได้คัดสรรผลงานทางวิชาการที่หลากหลายและมีคุณภาพมาเผยแพร่เช่นเดิมครับ สำหรับเล่มนี้ประกอบไปด้วยบทวิทยาการจำนวน 9 บทความ ครอบคลุมสาขาปริทันตวิทยา ทันตกรรมชุมชน ชีววิทยาช่องปาก ทันตกรรมบูรณะ และวิทยาเอนโดดอนต์ ทั้งนี้ช่วงปลายปี พ.ศ. 2569 จะมีงานประชุมที่น่าสนใจสำหรับทันตแพทย์ นั่นคือ งานประชุมขององค์กร ผู้บริหารคณะทันตแพทยศาสตร์แห่งประเทศไทย (อ.บ.ท.ท.) ครั้งที่ 23 ณ จังหวัดพิษณุโลกครับ โดยคณะทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร เป็นเจ้าภาพจัดประชุมในครั้งนี้ ผมจึงขอถือโอกาสนี้ เชิญชวนประชาคมชาวทันตแพทย์ทุกท่านเข้าร่วมงานประชุมงานวิชาการและร่วมให้กำลังใจในการนำเสนองานวิจัยของนิสิตนักศึกษาทันตแพทย์ทั้งระดับก่อนและหลังปริญญา และหวังว่าทุกท่านจะได้ความรู้ใหม่ ๆ จากงานประชุมครั้งนี้ครับ
ในฐานะตัวแทนของกองบรรณาธิการฯ ผมขอขอบพระคุณผู้นิพนธ์ทุกท่านที่ได้มอบความไว้วางใจให้วิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เป็นช่องทางในการเผยแพร่ผลงานทางวิชาการของท่านและผมขอขอบพระคุณผู้ทรงคุณวุฒิทุกท่านที่ได้อุทิศและทุ่มเทแรงกายใจในการพิจารณาบทความทางวิชาการให้ถูกต้องและเป็นไปตามมาตรฐานทางวิชาการครับ ซึ่งความพยายามมุ่งมั่นรักษาคุณภาพมาอย่างต่อเนื่อง จึงทำให้ SWU Dent J. ได้รับการรับรองคุณภาพวารสารวิชาการ “กลุ่มที่ 1 และ ACI” ตามประกาศผลการประเมินคุณภาพวารสารวิชาการที่อยู่ในฐานข้อมูลศูนย์ดัชนีการอ้างอิงวารสารไทย THAI-JOURNAL CITATION INDEX (TCI) รอบที่ 5 (รับรองคุณภาพวารสารเป็นเวลา 5 ปี ระหว่าง พ.ศ. 2568-2572)

วิทยาสารทันตแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เปิดรับบทความทางวิชาการประเภทต่าง ๆ ทั้งบทความวิจัย บทความปริทัศน์ และรายงานผู้ป่วยที่น่าสนใจ ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษตลอดทั้งปีครับ จึงขอเชิญชวนผู้นิพนธ์ทุกท่านส่งบทความทางวิชาการด้านทันตแพทยศาสตร์และสาขาที่เกี่ยวข้อง ตามช่องทางที่ได้แนะนำไว้ทางหน้าเว็บไซต์ออนไลน์ของวิทยาสารฯ โดยไม่มีค่าใช้จ่ายในการตีพิมพ์บทความครับ

สุดท้ายนี้ผมขออำนวยพรให้กองบรรณาธิการทุกท่าน ท่านผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้นิพนธ์ และผู้อ่านทุกท่าน มีแต่ความสุขกายสุขใจ ปราศจากโรคภัยไข้เจ็บ และคิดสมหวังในทุก ๆ สิ่งตามที่ท่านปรารถนา ตลอดทั้งปีนี้ครับ

รศ.ดร.ทพ.ชัชพันธุ์ อุดมพัฒนากร
บรรณาธิการวิทยาสารทันตแพทยศาสตร์
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

ผลของการรักษาโรคปริทันต์ในหญิงตั้งครรภ์ต่อภาวะการคลอดก่อนกำหนดในโรงพยาบาลท่าตะเกียบ

สุณิสา อินทรนนท์วิไล — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: ศึกษาผลของการรักษาโรคปริทันต์ในหญิงตั้งครรภ์ต่อการเกิดภาวะการคลอดก่อนกำหนด

วิธีการศึกษา: สืบค้นข้อมูลหญิงตั้งครรภ์คนไทย ครรภ์ที่ 1 ที่คลอดระหว่าง 1 มกราคม พ.ศ. 2560 ถึง 31 ธันวาคม พ.ศ. 2567 โดยแบ่งเป็น 2 กลุ่มได้แก่ กลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์ และกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์ วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างการรักษาโรคปริทันต์ และการเกิดภาวะการคลอดก่อนกำหนด โดยใช้สถิติ Fisher's Exact Test

ผลการศึกษา: กลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์มีภาวะการคลอดก่อนกำหนดจำนวน 9 คน จาก 83 คน คิดเป็นร้อยละ 10.8 และกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์มีภาวะการคลอดก่อนกำหนดจำนวน 1 คน จาก 56 คน คิดเป็นร้อยละ 1.8 นั่นคืออัตราการคลอดก่อนกำหนดของกลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์มากกว่ากลุ่มหญิงตั้งครรภ์ที่ได้รับการรักษาโรคปริทันต์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ

สรุป: การรักษาโรคปริทันต์ในหญิงตั้งครรภ์คนไทยครรภ์ที่ 1 มีความสัมพันธ์กับการลดอัตราการเกิดภาวะการคลอดก่อนกำหนดในโรงพยาบาลท่าตะเกียบ

/Objectives: To evaluate the effect of periodontal treatment during pregnancy on the incidence of preterm birth.

Methods: This retrospective study reviewed medical records and electronic databases of Thai pregnant women who delivered their first child at Thatakiab hospital between January 1, 2017 and December 31, 2024. Participants diagnosed with gingivitis or periodontitis during pregnancy were categorized into two groups. The periodontal treatment group consisted of pregnant women who received periodontal therapy including oral hygiene instruction, tooth polishing, scaling and/or root planning. The non-periodontal treatment group consisted of pregnant women who did not receive periodontal treatment. The relationship between periodontal treatment and preterm birth was analyzed using Fisher’s exact test.

Results: In the non-periodontal treatment group, 9 out of 83 (10.8%) experienced preterm birth. In the periodontal treatment group, only 1 out of 56 women (1.8%) had a preterm birth. The incidence of preterm birth was significantly higher in the non-periodontal treatment group compared to the periodontal treatment group.

Conclusions: Periodontal treatment in Thai pregnant women during their first pregnancy is associated with reduced rate of preterm birth at Thatakiab hospital.

การศึกษาลักษณะคลองรากฟันของฟันแท้หน้าล่างด้วยโคนบีมคอมพิวเตดโทโมกราฟฟีในประชากรไทยกลุ่มหนึ่ง

จตุพร จันทรานนท์ — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาลักษณะคลองรากฟันแท้หน้าล่างด้วยโคนบีมคอมพิวเตดโทโมกราฟฟีในประชากรไทยกลุ่มหนึ่ง

วัสดุและวิธีการ: นำภาพรังสีโคนบีมคอมพิวเตดโทโมกราฟฟีของผู้ป่วย 150 คน รวมฟันแท้หน้าล่าง 900 ซี่ มาวิเคราะห์จำนวนและลักษณะคลองรากฟันตามการจำแนกของเวอร์ทุกซี รายงานร้อยละของความชุก วิเคราะห์ความสมมาตรด้านขวาและซ้ายและอิทธิพลของเพศและอายุด้วยสถิติไคสแควร์ ที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 กำหนดความสอดคล้องในตัวและระหว่างผู้อ่านด้วยค่าสถิติแคปปา > 0.60

ผลการศึกษา: ความชุกของสองคลองรากในฟันตัดหน้าล่างซี่ข้าง ซี่กลาง และฟันเขี้ยวล่าง ร้อยละ 20.67, 12.67 และ 6.00 ตามลำดับ พบคลองรากฟันตามการจำแนกของเวอร์ทุกซีแบบที่ 1 มากที่สุด (ร้อยละ 86.89) ความสมมาตรของสองคลองรากระหว่างด้านขวาและซ้ายในฟันตัดหน้าล่างซี่กลาง ซี่ข้าง และฟันเขี้ยวล่าง ร้อยละ 58.33, 44.19 และร้อยละ 20.00 ตามลำดับ ไม่พบความแตกต่างระหว่างเพศ (p > 0.05) แต่พบอายุมีผลต่อการพบสองคลองรากอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < 0.05)

บทสรุป: พบความชุกและความสมมาตรของสองคลองรากในฟันแท้หน้าล่างของประชากรไทยกลุ่มหนึ่ง ภาพรังสีโคนบีมคอมพิวเตดโทโมกราฟฟีมีประโยชน์ในการประเมินความซับซ้อนทางกายวิภาคของคลองรากฟันแท้หน้าล่าง

/Objective: To investigate the root canal morphology of permanent mandibular anterior teeth using cone-beam computed tomography in a Thai subpopulation.

Materials and Methods: Cone-beam computed tomography images from 150 patients, totaling 900 permanent mandibular anterior teeth, were analyzed for the number and morphology of root canals according to Vertucci's classification for each tooth. The prevalence was reported as a percentage. The symmetry between the right and left sides and the influence of gender and age were analyzed using the chi-square test at a significance level of 0.05. Intra- and inter-observer agreement were determined using kappa statistics (> 0.60).

Results: The prevalence of two root canals in mandibular lateral incisors, central incisors, and canines was 20.67%, 12.67%, and 6.00%, respectively. Vertucci's Type I canal morphology was most frequently observed (86.89%). The symmetry of two root canals between the right and left sides in mandibular central incisors, lateral incisors, and canines was 58.33%, 44.19%, and 20.00%, respectively. No significant difference was found between genders (p > 0.05), but age had a statistically significant effect on the presence of two root canals (p < 0.05).

Conclusion: The presence and symmetry of two root canals in the permanent mandibular anterior teeth were observed in this Thai subpopulation. Cone-beam computed tomography images are useful for evaluating the anatomical complexity of permanent mandibular anterior root canals.

ผลของสารสกัดใบตะลิงปลิงร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนร้อยละ 0.12 ต่อพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิส

พิมพ์พร มีขันทอง — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: ศึกษาหาค่าความเข้มข้นต่ำสุดต่อการยับยั้งและฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสของสารสกัดใบตะลิงปลิง น้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนและสารสกัดใบตะลิงปลิงร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีน

วัสดุอุปกรณ์และวิธีการ: ศึกษาหาค่าความเข้มข้นต่ำสุดที่ยับยั้งและฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิส ของสารสกัดใบตะลิงปลิง น้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนร้อยละ 0.12 และสาร 2 อย่างร่วมกัน ด้วยวิธีเจือจางในอาหารเหลว และวิธีเลี้ยงเชื้อด้วยการลากหรือขีดบนจานเพาะเชื้อที่เป็นวุ้น

ผลการศึกษา: สารสกัดใบตะลิงปลิงให้ฤทธิ์ในการยับยั้งและฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 2.50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร และสารสกัดใบตะลิงปลิงทุกความเข้มข้นร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนที่ความเข้มข้น 4.69 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร สามารถยับยั้งพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสได้ ส่วนสารสกัดใบตะลิงปลิงที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 1.25 และตั้งแต่ 2.50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 0.59 และตั้งแต่ 0.29 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ สามารถยับยั้งพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสได้ ในส่วนของการฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวา พบสารสกัดใบตะลิงปลิงที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 1.25 และตั้งแต่ 5.00 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร ร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนที่ความเข้มข้น 4.69 และตั้งแต่ 0.29 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ สามารถฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสได้ จากผลการศึกษาที่ต้องการลดปริมาณการใช้น้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีน โดยนำสารสกัดใบตะลิงปลิงมาร่วมด้วย

จะพบว่าน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีนที่ความเข้มข้น 0.29 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ร่วมกับสารสกัดใบตะลิงปลิงที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 2.50 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร สามารถยับยั้งพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิส และเมื่อใช้ร่วมกับสารสกัดใบตะลิงปลิงที่ความเข้มข้นตั้งแต่ 5.00 มิลลิกรัม/มิลลิลิตร สามารถฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิสได้

สรุป: สารสกัดใบตะลิงปลิงให้ฤทธิ์ในการยับยั้งและฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิส การนำสารสกัดใบตะลิงปลิงมาร่วมกับน้ำยาบ้วนปากคลอร์เฮกซิดีน ให้ฤทธิ์เสริมการยับยั้งและฆ่าพอร์ไฟโรโมแนส จิงจิวาลิส

/Objectives: To determine the minimum inhibitory concentration (MIC) and minimum bactericidal concentration (MBC) against Porphyromonas gingivalis. Additionally, to Averrhoa bilimbi leaf extract, chlorhexidine mouthwash and Averrhoa bilimbi leaf extract in combination with chlorhexidine mouthwash.

Materials and Methods: To determine the minimum inhibitory concentration and minimum bactericidal concentration of Averrhoa bilimbi leaves extract, 0.12% chlorhexidine mouthwash, and their combination against Porphyromonas gingivalis, using the broth dilution method and the streak agar plate method.

Results: The extract of Averrhoa bilimbi leaves exhibited inhibitory and bactericidal effects against Porphyromonas gingivalis at concentrations starting from 2.50 mg/mL. In addition, all concentrations of the leaf extract, when combined with chlorhexidine mouthwash at 4.69 µg/ml, were able to inhibit Porphyromonas gingivalis. The leaf extract at concentrations starting from 1.25 and from 2.50 mg/ml, when combined with chlorhexidine mouthwash from 0.59 and from 0.29 µg/ml respectively, also inhibited Porphyromonas gingivalis. Regarding the bactericidal effect, the leaf extract at concentrations starting from 1.25 and from 5.00 mg/ml, in combination with chlorhexidine mouthwash at 4.69 and from 0.29 µg/ml respectively, was able to kill Porphyromonas gingivalis.

Based on the study, which aimed to reduce the required concentration of chlorhexidine mouthwash by combining it with the leaf extract, it was found that chlorhexidine at 0.29 µg/ml, when combined with the leaf extract from 2.50 mg/ml, could inhibit Porphyromonas gingivalis. Moreover, when this concentration of chlorhexidine was combined with the leaf extract from 5.00 mg/ml, it was able to kill Porphyromonas gingivalis.

Conclusion: The extract of Averrhoa bilimbi leaf extract exhibits inhibitory and bactericidal effects against Porphyromonas gingivalis. The combination of Averrhoa bilimbi leaf extract with chlorhexidine mouthwash demonstrates a synergistic effect in inhibiting and bactericidal against Porphyromonas gingivalis.

ผลของน้ำยาล้างคลองรากฟันต่อค่ามุมสัมผัสของอีพ็อกซีเรซินเบสซีลเลอร์

กนกภัสสร บุญดีกุล — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบค่ามุมสัมผัสระหว่างพื้นผิวผนังคลองรากฟันและอีพ็อกซีเรซินเบสซีลเลอร์ภายหลังใช้เอทานอลเป็นน้ำยาล้างคลองรากฟันขั้นสุดท้ายในช่วงเวลาที่แตกต่างกัน

วิธีการวิจัย: นำฟันกรามน้อยล่างจำนวน 12 ซี่ ลงบล็อกเรซินอะคริลิกและตัดตามแนวแกนฟันออกเป็น 2 ส่วน ล้างพื้นผิวรากฟันด้วยโซเดียมไฮโปคลอไรต์ความเข้มข้นร้อยละ 5.25 ปริมาตร 25 มิลลิลิตร ตามด้วยสารละลายอีดีทีเอความเข้มข้นร้อยละ 17 ปริมาตร 10 มิลลิลิตร จากนั้นแบ่งตัวอย่างเป็น 3 กลุ่ม กลุ่มละ 8 ตัวอย่าง ล้างพื้นผิวผนังคลองรากฟันด้วยน้ำยาที่แตกต่างกัน ได้แก่ น้ำกลั่น โซเดียมไฮโปคลอไรต์ความเข้มข้นร้อยละ 5.25 และเอทานอลความเข้มข้นร้อยละ 70 ปริมาตร 10 มิลลิลิตร เป็นเวลา 1 นาที แล้วจึงหยดอีพ็อกซีเรซินเบสซีลเลอร์บริเวณกึ่งกลางรากฟัน บันทึกวิดีโอด้วยกล้องร่วมกับเลนส์มาโคร ใช้ภาพเมื่อซีลเลอร์สัมผัสพื้นผิวทันที หลังสัมผัส 1 และ 5 นาทีมาคำนวณค่ามุมสัมผัสโดยใช้โปรแกรมอิมเมจเจ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์ความแปรปรวนทางเดียวและการวิเคราะห์การแปรปรวนซ้ำที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05

ผลการศึกษา: ค่าเฉลี่ยมุมสัมผัสของน้ำยาล้างคลองรากฟันทั้ง 3 กลุ่มแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติในทุกช่วงเวลา (p < 0.05) โดยพื้นผิวผนังคลองรากฟันกลุ่มที่ล้างด้วยโซเดียมไฮโปคลอไรต์มีค่ามุมสัมผัสสูงที่สุด รองลงมาคือกลุ่มที่ล้างด้วยน้ำกลั่น และเอทานอลตามลำดับ และเมื่อเปรียบเทียบน้ำยาล้างคลองรากฟันในกลุ่มเดียวกัน พบว่าค่าเฉลี่ยมุมสัมผัสมีแนวโน้มลดลงตามระยะเวลา โดยสูงสุดเมื่อซีลเลอร์สัมผัสพื้นผิวทันที และลดลงหลังสัมผัส 1 นาทีและ 5 นาที

สรุป: เมื่อใช้โซเดียมไฮโปคลอไรต์เป็นน้ำยาล้างคลองรากฟันขั้นสุดท้ายส่งผลให้ค่ามุมสัมผัสของอีพ็อกซีเรซินเบสซีลเลอร์เพิ่มขึ้น คุณสมบัติการเปียกหรือการไหลแผ่ลดลง ในขณะที่การล้างด้วยเอทานอลสามารถลดค่ามุมสัมผัสและเพิ่มคุณสมบัติการเปียกของพื้นผิวรากฟันได้

/Objective: To compare the contact angles between root dentin and an epoxy resin–based sealer after using ethanol as the final irrigant at different time intervals.

Methods: Twelve extracted human mandibular premolars were embedded in acrylic resin blocks and sectioned longitudinally into two halves. The root dentin surfaces were irrigated with 25 mL of 5.25% sodium hypochlorite (NaOCl), followed by 10 mL of 17% ethylenediaminetetraacetic acid (EDTA). The specimens were then divided into three groups (n = 8 per group) according to the final irrigant used: distilled water, 5.25% NaOCl, and 70% ethanol. Each specimen was irrigated with 10 mL of the assigned solution for 1 minute. After drying the surfaces, a drop of the epoxy resin-based sealer was placed on the middle third of the root surface, and a video was recorded using a camera equipped with a macro lens. Images captured immediately, after one minute, and five minutes of contact were analyzed to determine the contact angle using ImageJ software. Data were statistically analyzed using one-way ANOVA and repeated-measures ANOVA at a significance level of 0.05.

Results: The mean contact angle values differed significantly among the three groups at all time intervals (p < 0.05). The NaOCl group showed the highest contact angle, followed by the distilled water and ethanol groups, respectively. Within each group, the mean contact angle decreased over time, being highest immediately after contact and gradually decreasing after 1 and 5 minutes.

Conclusion: The wettability and flow of epoxy resin-based sealers decreased when NaOCl was used as the final irrigant, whereas irrigation with ethanol improved the surface wettability of root dentin.

ปัจจัยตามแบบจำลองเชิงนิเวศวิทยาที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการแปรงฟันอย่างสะอาดโดยผู้ดูแลให้เด็กอายุ 9–18 เดือน ในชุมชนมุสลิม จังหวัดปัตตานี

กันต์อริย์ธัช ไชยวิเศษ — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาสัดส่วนการแปรงฟัน ระดับคราบจุลินทรีย์ และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการแปรงฟันอย่างสะอาดของผู้ดูแลเด็กอายุ 9-18 เดือน ในชุมชนมุสลิม อำเภอโคกโพธิ์ จังหวัดปัตตานี โดยประยุกต์ใช้แบบจำลองเชิงนิเวศวิทยา

วิธีการ: การศึกษาเชิงวิเคราะห์แบบตัดขวางในคู่ผู้ดูแลและเด็กจำนวน 214 คู่ ซึ่งได้จากการสุ่ม ตัวอย่างแบบชั้นภูมิ เก็บข้อมูลเดือนกุมภาพันธ์-เมษายน 2564 เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์ แบบสังเกตการแปรงฟัน และการตรวจระดับคราบจุลินทรีย์ วิเคราะห์ปัจจัยด้วยสถิติถดถอยโลจิสติกแบบไบนารี โดยกำหนดเกณฑ์แปรงฟันอย่างสะอาด ประยุกต์จาก Simplified Oral Hygiene Index คือ มีค่าเฉลี่ยระดับคราบจุลินทรีย์ไม่เกิน 1 ศึกษาปัจจัยประยุกต์ใช้แบบจำลองเชิงนิเวศวิทยา 4 ระดับ ได้แก่ ปัจจัยภายในบุคคล ปัจจัยระหว่างบุคคล ปัจจัยองค์กร และปัจจัยชุมชน

ผลการศึกษา: ผู้ดูแลส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง (ร้อยละ 94.4) เป็นบิดามารดา (ร้อยละ 83.2) แปรงฟันให้เด็กทุกวัน 2 ครั้งขึ้นไปเพียงร้อยละ 28.3 เด็กมีคราบจุลินทรีย์ร้อยละ 68.7 ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมการแปรงฟันสะอาดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ได้แก่ ปัจจัยภายในบุคคล คือ การแปรงฟันครอบคลุมทุกซี่ (OR = 3.13; 95% CI: 1.14-8.60) และการตรวจฟันให้เด็ก (OR = 2.46; 95% CI: 1.10-5.48) ปัจจัยระหว่างบุคคล คือ การช่วยเหลือของคนในครอบครัว (OR = 2.57; 95% CI: 1.19-5.52) แต่ไม่พบความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติของปัจจัยระดับองค์กร และระดับชุมชน

สรุป: ผู้ดูแลเด็กในชุมชนมุสลิมยังแปรงฟันไม่สม่ำเสมอและไม่สะอาด ปัจจัยความสำเร็จขึ้นอยู่กับ ทักษะการแปรงฟันให้ทั่วถึง การตรวจฟันให้เด็ก และการสนับสนุนจากครอบครัว จึงควรเน้นการฝึกทักษะปฏิบัติเน้นเชิงคุณภาพของความสะอาดและการมีส่วนร่วมของสมาชิกในครอบครัว และควรมีนโยบายเพื่อสร้างความเข้มแข็งในการปรับเปลี่ยนทั้งระดับบุคคลและครอบครัว และส่งเสริมการเกื้อหนุนต่อกันเพิ่มขึ้น

/Objectives: To investigate toothbrushing proportion, plaque levels, and factors influencing effective toothbrushing behavior among caregivers of children aged 9–18 months in a Muslim community, Khokpho District, Pattani Province, by applying the Ecological Model.

Methods: A cross-sectional analytical study was conducted with 214 caregiver-child pairs selected through stratified random sampling. Data collection occurred from February to April 2021 using structured interviews, toothbrushing observation forms, and plaque assessments. Binary logistic regression analysis identified influencing factors. The criteria for clean brushing are adapted from the Simplified Oral Hygiene Index, meaning the average plaque score ≤ 1. The ecological model examined factors at four levels: intrapersonal, interpersonal, organizational, and community.

Results: The majority of caregivers were female (94.4%) and parents (83.2%). Only 28.3% brushed their children's teeth twice or more daily. Dental plaque was present in 68.7% of children. Factors significantly associated with clean toothbrushing included intrapersonal factors: brushing all tooth surfaces (OR = 3.13; 95% CI: 1.14-8.60) and dental examination (OR = 2.46; 95% CI: 1.10-5.48); and interpersonal factors: family assistance (OR = 2.57; 95% CI: 1.19-5.52). No significant associations were found with organizational or community-level factors.

Conclusion: Caregivers in this Southern Muslim community demonstrated inconsistent and inadequate toothbrushing practices. Success factors depend on comprehensive brushing skills, dental examinations, and family support. Interventions should emphasize quality-focused practical skill training and family member participation. Policies should strengthen capacity for behavioral change at individual and family levels while promoting increased mutual support.

อิทธิพลของวัสดุหลักยึดรากเทียมที่มีต่อสีของเซรามิก: การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการสังเคราะห์เชิงพรรณนา

วิทิตา อัครเอกจิตต์ — 2026-06-15

จุดประสงค์: เพื่อทบทวนและสังเคราะห์หลักฐานจากงานวิจัยเกี่ยวกับอิทธิพลของวัสดุหลักยึดรากเทียมและชนิดของเซรามิกที่มีต่อผลลัพธ์สีของเซรามิก รวมถึงปัจจัยร่วมอื่นที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ความหนาของเซรามิกและชนิดของซีเมนต์ยึด

วิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ โดยสังเคราะห์หลักฐานเชิงพรรณนาจากงานวิจัยเชิงทดลองในห้องปฏิบัติการที่เกี่ยวข้อง ซึ่งสืบค้นจากฐานข้อมูลวิชาการโดยใช้คำสำคัญร่วมกับตัวดำเนินการเชิงตรรกะ คัดเลือกตามเกณฑ์การคัดเลือกที่กำหนด ประเมินคุณภาพงานวิจัย และนำข้อมูลมาวิเคราะห์เพื่อประเมินอิทธิพลของปัจจัยต่าง ๆ

ผลการศึกษา: จากงานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์การคัดเลือกจำนวน 5 ฉบับ พบว่าวัสดุหลักยึดประเภทเซรามิก เช่น เซอร์โคเนีย มีแนวโน้มให้ค่าความแตกต่างของสีของเซรามิก (ΔE) น้อยกว่าโลหะ เช่น ไทเทเนียม โดยในวัสดุชนิดเดียวกันพบว่า เซอร์โคเนียสีเหลืองมีแนวโน้มให้ค่า ΔE ต่ำกว่าเซอร์โคเนียสีขาว และอะโนไดซ์ไทเทเนียมสีเหลืองให้ค่า ΔE ต่ำกว่าไทเทเนียมปกติ สำหรับชนิดของเซรามิกพบว่า เซรามิกประเภทที่มีความโปร่งแสงสูง เช่น ลิเทียมไดซิลิเกต มีแนวโน้มให้ค่า ΔE สูงกว่าเซรามิกที่มีความทึบแสงสูงกว่า เช่น เซอร์โคเนียและระบบเซรามิกแบบสองชั้น นอกจากนี้ การเพิ่มความหนาของเซรามิกมีแนวโน้มลดค่า ΔE ลงอย่างต่อเนื่อง ซึ่งสัมพันธ์กับความโปร่งแสงที่ลดลงของวัสดุ ในส่วนของซีเมนต์ยึด พบว่าซีเมนต์ยึดชนิดทึบแสงมีแนวโน้มช่วยลดค่า ΔE บนพื้นผิวรองรับสีเข้ม ขณะที่ซีเมนต์ยึดชนิดโปร่งแสงให้ผลลัพธ์สีที่ดีกว่าบนพื้นผิวรองรับสีอ่อน

สรุปผล: ผลลัพธ์สีของเซรามิกได้รับอิทธิพลจากหลายปัจจัย ได้แก่ ชนิดของวัสดุหลักยึด ชนิดของเซรามิก รวมถึงความหนาของเซรามิกและชนิดของซีเมนต์ยึด ซึ่งปัจจัยเหล่านี้มีปฏิสัมพันธ์กันผ่านกลไกทางแสง ดังนั้น การเลือกใช้วัสดุสำหรับงานบูรณะควรพิจารณาปัจจัยดังกล่าวร่วมกันเพื่อให้ได้ผลลัพธ์สีที่เหมาะสมทางคลินิก

/Objective: To review and synthesize evidence from the literature regarding the influence of implant abutment materials and ceramic types on the color outcomes of dental ceramics, including associated factors such as ceramic thickness and luting cement type.

Methods: This study was conducted as a systematic review with narrative synthesis of relevant in vitro experimental studies. Academic databases were searched using predefined keywords and Boolean operators. Eligible studies were selected according to established inclusion criteria, their methodological quality was assessed, and the extracted data were analyzed to evaluate the influence of the investigated factors.

Results: Five studies met the inclusion criteria. Ceramic abutment materials, such as zirconia, generally exhibited lower color difference (ΔE) values than metallic abutments, such as titanium. Within the same material category, yellow-shaded zirconia tended to produce lower ΔE values than white zirconia, and yellow-anodized titanium showed more favorable color outcomes than conventional titanium. Ceramic types classified as highly translucent, such as lithium disilicate, tended to show higher ΔE values than more opaque ceramics, including zirconia and bilayered ceramic system. Increasing ceramic thickness was associated with a reduction in ΔE values. Opaque luting cements tended to reduce ΔE values on dark-colored substrates, whereas translucent luting cements produced more favorable color outcomes on light-colored substrates.

Conclusion: The color outcomes of dental ceramics are influenced by multiple interacting factors, including implant abutment material, ceramic type, ceramic thickness, and luting cement type. Therefore, material selection for prosthetic restorations should consider these factors collectively to achieve optimal clinical color outcomes.

ผลของโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากต่อบทบาทการให้ความรู้แก่ประชาชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน

วสัน จันแดง — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: เพื่อเปรียบเทียบระดับความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากและบทบาทการให้ความรู้แก่ประชาชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) ก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก

วิธีการศึกษา: การวิจัยกึ่งทดลองแบบหนึ่งกลุ่มวัดผลก่อนและหลัง ดำเนินการในอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน เขตบริการโรงพยาบาลป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง จำนวน 93 คน จาก 7 หมู่บ้าน โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้นประกอบด้วย กิจกรรมสร้างแรงจูงใจและทัศนคติเชิงบวก การเสริมสร้างความรู้พื้นฐานด้านสุขภาพช่องปาก และการฝึกทักษะการสื่อสารเพื่อถ่ายทอดความรู้ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบค่าทีแบบจับคู่ (Paired t-test)

ผลการวิจัย: หลังเข้าร่วมโปรแกรม อสม. มีคะแนนเฉลี่ยความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปาก ทักษะการส่งเสริมสุขภาพช่องปาก และพฤติกรรมการถ่ายทอดความรู้สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .001) โดยคะแนนความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากเพิ่มจาก 2.48 เป็น 2.94 คะแนน ทักษะการส่งเสริมสุขภาพช่องปากเพิ่มจาก 2.03 เป็น 2.48 คะแนน และพฤติกรรมการถ่ายทอดความรู้เพิ่มจาก 2.06 เป็น 2.48 คะแนน

สรุปผลการวิจัย: โปรแกรมส่งเสริมความรอบรู้ด้านสุขภาพช่องปากมีความสัมพันธ์กับการเพิ่มขึ้นของระดับความรอบรู้ ทักษะการส่งเสริมสุขภาพช่องปาก และพฤติกรรมการถ่ายทอดความรู้ของอสม. ผลการศึกษาชี้ให้เห็นแนวโน้มว่าโปรแกรมดังกล่าวสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาศักยภาพอสม. เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานส่งเสริมสุขภาพช่องปากในระดับชุมชนได้

/Objective: To compare the level of oral health literacy and the role of community health volunteers in educating the public before and after participating in an oral health literacy promotion program.

Methods: A quasi-experimental, one-group pre- and post-test design was conducted among 93 village health volunteers from 7 villages in the service area of Pa Phayom Hospital, Phatthalung Province. The researcher-developed oral health literacy promotion program consisted of activities to build motivation and positive attitudes, reinforce basic oral health knowledge, and train communication skills for knowledge dissemination. Data were collected using pre- and post-program questionnaires. Data were analyzed using descriptive statistics and paired t-tests.

Results: After participating in the program, community health volunteers (CHVs) had significantly higher average scores in oral health literacy, oral health promotion skills, and knowledge transfer behavior compared to before participating in the program (p < .001). Oral health literacy scores increased from 2.48 to 2.94, oral health promotion skills increased from 2.03 to 2.48, and knowledge transfer behavior increased from 2.06 to 2.48.

Conclusion: Oral health literacy promotion programs are associated with increased levels of oral health literacy, oral health promotion skills, and knowledge transfer behaviors among community health volunteers (CHVs). The study results suggest that such programs can be used as a guideline for capacity building among CHVs to support community-level oral health promotion initiatives.

Agreement and Reliability of An Endodontic Motor with Integrated Electronic Apex Locators During Gutta-Percha Retrieval: An Ex Vivo Comparative Study

Pamornauckakate Saikaew — 2026-06-15

Objective: This ex vivo study evaluated the agreement and reliability of two endodontic motors with integrated electronic apex locators, Tri Auto ZX2® and VDW.GOLD® RECIPROC^®, for canal length measurement during gutta-percha retrieval.

Materials and Methods: Thirty extracted maxillary premolars were prepared with occlusal reduction to create a flat reference surface, and standard endodontic procedures were performed. Before obturation, canal length was determined by inserting a file to 0.5 mm short of the apical foramen, defined as the “actual length” (AL). The specimens were embedded in an experimental acrylic model using alginate. After obturation, canal length was remeasured during gutta-percha retrieval using the two tested devices at the 1.0 and 0.5 marks. Differences between measurements were compared using the Mann–Whitney U test, while agreement and reliability were assessed using the intraclass correlation coefficient (ICC) and Bland–Altman analysis.

Results: For both endodontic motors, measurements at the 1.0 mark were closer to the AL and showed a statistically significant difference compared with those at the 0.5 mark. The ICC indicated good reliability for measurements at the 1.0 mark in both devices, with values around 0.87. Bland–Altman analysis demonstrated that the measurements were within acceptable limits of agreement, with minimal dispersion at the 1.0 mark.

Conclusions: The 1.0 mark setting of both Tri Auto ZX2® and VDW.GOLD® RECIPROC® provided better agreement in canal length measurements during gutta-percha retrieval and may help reduce the risk of overinstrumentation.

การประเมินความวิตกกังวลและประสิทธิภาพการขยายคลองรากฟันของนักศึกษาทันตแพทย์ ในการใช้ไฟล์นิกเกิลไทเทเนียมชนิดหมุนด้วยเครื่องครั้งแรกทางคลินิก: การศึกษาเบื้องต้น

ละอองทอง วัชราภัย — 2026-06-15

วัตถุประสงค์: เพื่อประเมินความวิตกกังวลพื้นฐานโดยรวมของนักศึกษาทันตแพทย์ในการใช้ไฟล์นิกเกิลไทเทเนียมชนิดหมุนด้วยเครื่องในการขยายคลองรากฟันทางคลินิก และประเมินประสิทธิภาพการปฏิบัติงานในการขยายครองรากฟันของคลองรากฟันที่ 1และ 2

วิธีการทดลอง: อาสาสมัครนักศึกษาทันตแพทย์ 43 คน ซึ่งไม่เคยมีประสบการณ์ใช้ไฟล์นิกเกิลไทเทเนียมชนิดหมุนด้วยเครื่องในคลินิก ทำการรักษาคลองรากฟันโดยเป็นฟันกราม ฟันกรามน้อย และฟันหน้า ร้อยละ 76, 18 และ 6 ตามลำดับ ทำการประเมินความวิตกกังวลในการใช้ไฟล์หมุนด้วยเครื่องในแบบสอบถาม GAD-7 ก่อนเริ่มทำการขยาย จากนั้นทำการบันทึกเวลาในการขยาย ประเมินความถูกต้องของเทคนิคการขยายและความผิดพลาดที่เกิดจากการขยายโดยผู้ประเมินสองคน และทำการเปรียบเทียบระหว่างคลองรากที่ 1 กับคลองรากที่ 2

ผลการศึกษา: การประเมินเปรียบเทียบความวิตกกังวลก่อนเริ่มใช้เครื่องมือลดลงจากระดับน้อยเป็นน้อยมาก (ค่ามัธยฐานจาก 8 เป็น 4) ค่ามัธยฐานของเวลาที่ใช้ขยายลดลงจาก 18 เป็น 16 นาที ระหว่างคลองรากฟันที่1และ 2 ตามลำดับ (p < 0.05) การประเมินความถูกต้องของเทคนิคและความผิดพลาดพบเพียง 1 คลองรากที่ขยายเกินระยะทำงาน 0.5 มิลลิเมตร

สรุป: การขยายคลองรากฟันโดยการใช้ไฟล์นิกเกิลไทเทเนียมชนิดหมุนด้วยเครื่องในผู้ป่วยของนักศึกษาทันตแพทย์ พบว่าไม่ปรากฏความผิดพลาดทางคลินิกที่ส่งผลกระทบต่อการรักษาในขั้นตอนถัดไป นอกจากนี้ ระยะเวลาที่ใช้ในการปฏิบัติงานลดลงในคลองรากฟันที่สอง และนักศึกษามีความวิตกกังวลลดลงอย่างมีนัยสำคัญภายหลังจากการใช้งานเครื่องมือในผู้ป่วยครั้งแรก

/Objectives: To evaluate the baseline anxiety levels of undergraduate dental students using engine-driven nickel-titanium (NiTi) rotary instruments for clinical root canal preparation, and to assess procedural efficiency and mechanical instrumentation errors between the first and second treated canals.

Methods: Forty-three undergraduate dental students with no prior clinical experience in rotary instrumentation participated in this study. The procedures were performed on molars (73%), premolars (21%), and incisors (6%). Student anxiety was assessed using the GAD-7 questionnaire before commencing instrumentation. Preparation time was recorded, and technical shaping accuracy specifically mechanical instrumentation errors was independently evaluated by two calibrated assessors. A comparative analysis was conducted between the students' first and second treated root canals.

Results: Anxiety levels significantly decreased from "low" to "very low" (median score 8 and 4, respectively; p < 0.05). The median instrumentation time also showed a significant reduction, decreasing from 18 to 16 minutes between the first and second procedures (p < 0.05). Regarding technical accuracy, only one canal was instrumented 0.5 mm beyond the working length, with no other significant mechanical instrumentation errors observed.

Conclusions: The clinical application of engine-driven NiTi rotary instruments by dental students does not result in significant mechanical instrumentation errors that compromise subsequent therapeutic steps. Furthermore, gaining initial clinical experience leads to improved procedural efficiency and a significant reduction in student anxiety.