การศึกษาบริเวณควบคุมในไมโทคอนเดรียของปลาสกุล Oryzias และความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการของ O. minutillus โดยใช้ลำดับนิวคลีโอไทด์บางส่วนของบริเวณควบคุมในไมโทคอนเดรีย - สมิทธิคุณานนท์ สิโนทัย; รังษิรุจิ อัจฉริยา; มากตุ่น วิเชียร (Science Essence Journal, 2009)
การศึกษาลำดับนิวคลีโอไทด์ทั้งหมดของบริเวณควบคุมในไมโทคอนเดรียของ Oryzias minutillus, O. mekongensis, O. javanicus, O. dancena และ O. celebensis พบ 3 domain ที่สำคัญ domain I พบ termination-associated sequence (TAS) และ extended termination-associated sequence (ETAS) domain II พบ central conserved sequence block 3 บริเวณ (CSB-F, CSB-E, CSB-D) และ domain III พบ conserved sequence block 3 บริเวณ (CSB1, CSB2, CSB3) ในการศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการโดยใช้บริเวณควบคุมในไมโทคอนเดรีย (domain II และ III) ของ Oryzias ทั้ง 5 ชนิด และใช้ Cololabis saira เป็น outgroup พบว่า O. javanicus และ O. dancena มีความใกล้ชิดกัน (BS = 100%) โดยมี O. minutillus เป็น sister group และในการศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการของ O. minutillus จาก 11 แหล่งในประเทศไทยและจาก 1 แหล่งในประเทศกัมพูชา โดยใช้ลำดับนิวคลีโอไทด์บางส่วนของบริเวณควบคุมในไมโทคอนเดรีย (domain I) และใช้ O. dancena และ O. celebensis เป็น outgroup พบว่า O. minutillus จากทั้ง 12 แหล่ง สามารถจัดกลุ่มได้เป็น 2 clade ที่สำคัญ ได้แก่ clade I (BS = 100%) ประกอบด้วย O. minutillus จากลุ่มน้ำโตนเลสาบ (สุรินทร์ สระแก้ว และประเทศกัมพูชา) และจากลุ่มน้ำภาคใต้ฝั่งตะวันออก (สงขลา และนครศรีธรรมราช) และ clade II (BS = 100%) ประกอบด้วย O. minutillus จากลุ่มน้ำเจ้าพระยา (สุพรรณบุรี นครสวรรค์ สระบุรี และพระนครศรีอยุธยา) จากลุ่มน้ำเพชรบุรี (เพชรบุรี และประจวบคีรีขันธ์) และจากลุ่มน้ำโขงตอนบน (เชียงราย) ผลจากการศึกษาความสัมพันธ์เชิงวิวัฒนาการแสดงแนวโน้มในการจัดกลุ่ม O. minutillus ที่สอดคล้องกับรูปแบบของโครโมโซมกลุ่ม primitive type (clade I) และกลุ่ม developed type (clade II)