โขน : ศิลปะประจำชาติไทยและสื่อวัฒนธรรมในบริบทสังคมร่วมสมัย KHON : THAI TRADITIONAL ARTS AND CULTURAL MEDIA IN CONTEMPORARY SOCIETY CONTEXT

Authors

  • ฐาปนีย์ สังสิทธิวงศ์ คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ

Abstract

บทคัดย่อ       โขน การแสดงอันเป็นนาฏกรรมชั้นสูงของไทย ประกอบด้วยศิลปะอันเป็นมรดกสำคัญของชาติหลากหลายแขนง ได้แก่ วรรณศิลป์ วิจิตรศิลป์ ดุริยางคศิลป์และนาฏศิลป์ โขนจึงนับได้ว่า เป็นศิลปะทางการแสดงที่มีคุณค่าและมีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมหลากหลายรูปแบบของไทย แสดงถึงความเป็นประเทศที่มีอารยธรรมอันสูงส่ง สามารถอนุรักษ์และสืบทอดให้คงอยู่มาถึงปัจจุบัน โดยได้รับการอุปถัมภ์และเชิดชูจากสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งปรากฏเป็นรูปธรรมอย่างชัดเจนจากการแสดงโขนพระราชทานของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ ซึ่งแสดงเป็นประจำทุกปีตั้งแต่ปี พ.ศ.2552 สืบมา นับจากอดีต โขน มีพัฒนาการและการเปลี่ยนแปลงไปตามสภาพสังคมและวัฒนธรรมอย่างต่อเนื่อง แต่ยังคงรูปแบบ ตลอดจนถึงวิธีการแสดง และเรื่องที่ใช้แสดงคือเรื่องรามเกียรติ์อยู่เช่นเดิม ซึ่งรูปแบบของการแสดงโขนนั้น ได้มีการอนุรักษ์และพัฒนาอยู่อย่างสม่ำเสมอ เห็นได้จากการแสดงโขนจากเดิมที่ปรากฏเป็นหลักฐาน เช่น โขนกลางแปลง โขนโรงนอก โขนนั่งราว โขนโรงใน โขนหน้าจอ และโขนฉาก เมื่อยุคสมัยและบริบททางสังคมมีความเปลี่ยนแปลง ก็ได้มีการแสดงโขนขึ้นอีกมากมาย เช่น โขนธรรมศาสตร์ โขนรามคำแหง โขนกรมศิลปากร โขนเฉลิมพระเกียรติ โขนศาลาเฉลิมกรุง เป็นต้น ความแตกต่างเหล่านี้อาจเกิดขึ้นจากผู้สร้างหรือผู้ลงทุน ต้องการให้โขนมีรูปแบบและอัตลักษณ์เป็นของตนเอง และอาจด้วยประเทศไทยได้รับอิทธิพลจากตะวันตกในด้านศิลปวัฒนธรรม ความทันสมัยของเทคโนโลยีจากสื่อต่างๆ เลยทำให้โขนในฐานะศิลปะประจำชาติมีบทบาทและความสำคัญน้อยลง อีกเหตุสำคัญคือคนส่วนใหญ่ขาดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการแสดงโขนอย่างเพียงพอ ความงดงาม คุณค่า ความหมาย ความรู้สึก ที่การแสดงโขนต้องการสื่อจึงล่องลอยหายไปโดยผู้ชมจับต้องไม่ได้ เป็นเพียงศิลปะความบันเทิงแค่ชั่วคราว ภาครัฐจึงต้องคิดทบทวนและเร่งจัดเข้าสู่ระบบการศึกษา ซึ่งเป็นองค์กร ที่จัดกระบวนการสืบทอดวัฒนธรรมของทุกชาติและทุกสังคม รวมถึงผลักดันและให้การสนับสนุนอย่างจริงจัง ซึ่งอาจทำให้ศิลปะของการแสดงโขนคงอยู่อย่างมีคุณค่าในสังคมที่มีความเปลี่ยนแปลงได้สืบไป คำสำคัญ : โขน ศิลปะประจำชาติ สื่อวัฒนธรรม สังคมร่วมสมัยAbstract “Khon", The performance of the highest level of Dramatic Works of Thai culture, it is composed various of The Country’s Legacy artistic works such as Art Created Language, Fine Arts, Arts of playing Music, Dancing and Acting Arts. Hence, it is the most valuable and the most influence to Thai’s Arts and Cultures. This is also shown that Thailand has been a high civilization country that could conserve this valuable Legacy and passed on it to many generations until today, under the royal patronage of Thai Monarchy. The Clear result is the Royal conferred “Khon” performances by HM. the Queen Sirikit which it performs every year since year 2009. Although, “Khon” has been developed, re-arranged and changed due to the development of Thai Social and Culture consistently; it still keeps its main format and the way of its performance with the main story of the Legend of Ramayana story. The performing format of Khon has been conserved and developed regularly. According to records, Khon used to be performed as KhonKlangPlang, KhonRongNorg, KhonNungRarw, KhonRongNai, Khon Na Jor, and KhonCharg, Once age and social have changed, there are more Khon Performances such as KhonThammasart, KhonRamkhamheang, Khon of Thailand Fine Arts Department, KhonChalermPrakiati, KhonSalaChalermkrung. These differences may result from the performance creator and investor who want to express their own unique style and their own identity. Due to influences by Western Culture, and technology of modern media, “Khon” as the Thai tradition art seems to have less important. Another important reason is that most of the people lack knowledge and understanding about the value, beauty, feeling and sense of the show, which make it to become just a temporary entertainment. Every party who involves in this issue should rethink and reorganize the education system, which is an important role to conserve all culture of all society with the earnestly support. Thus it will help to conserve and lead the “Khon” to keep its Value throughout this modern variation Society.Keywords: Khon, Thai Traditional Arts, Cultural Media, Modern Society

Downloads

Published

2013-05-17