การศึกษาความสามารถในการใช้งานของผู้สูงอายุที่มีต่อขนาดและรูปร่างปุ่มบนสมาร์ทโฟนเพื่อสร้างแบบจำลองตรรกศาสตร์คลุมเครือ (A STUDY OF USABILITY OF ELDERLY UPON BUTTON SIZE AND SHAPE ON SMARTPHONE FOR CREATING FUZZY LOGIC MODEL) - จันทร์วิเมลือง ไววิทย์; พลนิกรกิจ วีรพงษ์ (วารสารมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี, 2018)
ผู้สูงอายุส่วนใหญ่ประสบปัญหาด้านการมองเห็น ซึ่งมีผลต่อการใช้งานปุ่มบนหน้าจอสมาร์ทโฟน และมีงานวิจัยจำนวนน้อยที่ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างขนาดและรูปร่างของปุ่มบนสมาร์ทโฟน ดังนั้นผู้วิจัยจึงได้ศึกษาความสามารถในการใช้งาน เพื่อประเมินผลขนาดและรูปร่างปุ่มโทรศัพท์จากปัจจัยด้านอายุและประสบการณ์การใช้งานสมาร์ทโฟนของผู้สูงอายุเพื่อสร้างแบบจำลองตรรกศาสตร์คลุมเครือสำหรับออกแบบหน้าจอการใช้งานบนสมาร์ทโฟนเพื่อผู้สูงอายุ การดำเนินการวิจัยแบ่งได้เป็น 2 ขั้นตอน ขั้นตอนที่ 1 ศึกษาความสามารถในการใช้งาน เพื่อทดสอบกับกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุระหว่าง 40-80 ปี จำนวน 25 คน โดยผู้เข้าร่วมการทดลองกดปุ่มตัวเลขที่มีขนาดและรูปร่างต่างๆ ตามที่กำหนดบนหน้าจอการโทร ขั้นตอนที่ 2 นำผลลัพธ์ที่ได้จากการวิจัยขั้นตอนแรก มากำหนดเป็นกฎฟัซซีแบบถ้า-แล้ว เพื่อสร้างแบบจำลองด้วยตรรกศาสตร์คลุมเครือ ผลที่ได้จากการศึกษาความสามารถในการใช้งานขนาดปุ่ม พบว่าปุ่มขนาด 19.05 มม. มีประสิทธิภาพดีที่สุด แต่เมื่อปุ่มมีขนาดเพิ่มขึ้นเป็น 21.59 มม. กลับมีประสิทธิภาพลดลง ความง่ายในการใช้รูปร่างวงกลมจะดีที่สุดในผู้ใช้อายุน้อยกว่า 60 ปี ขณะที่รูปร่างสี่เหลี่ยมจะเหมาะสมที่สุดในผู้ใช้อายุ 60 ปีขึ้นไป คุณประโยชน์ที่ได้จากงานวิจัยนี้ สามารถใช้สนับสนุนนักออกแบบสมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตเพื่อสร้างสรรค์ผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานได้จริงและเกิดประโยชน์ต่อผู้สูงอายุ คำสำคัญ: ความสามารถในการใช้งาน ขนาดและรูปร่างปุ่ม ตรรกศาสตร์คลุมเครือ ผู้สูงอายุ Most elderly people have vision problems that affect their use of buttons on smartphone screen. The study of relationship between size and shape of the buttons on smartphone is still limited. Therefore, this research studies the size and shape of smartphone buttons to evaluate their usability. The age and using experience of the elderly were key factors that were used to develop Fuzzy logic model for designing the screen on smartphones. The research was divided into two stages. In Stage 1, usability was investigated with 25 participants aged 40 to 80 years old, by participants touching the number buttons of various sizes and shapes on Dial screen. In Stage 2, the Fuzzy if-then rule was the main constituent of the Fuzzy logic model that used results from the first stage. The results from the usability found that button size of 19.05 mm has the best usability. Nevertheless, the efficiency was reduced when the size was increased to 21.59 mm. The circle button was easy for the users under the age of 60 to learn, while the square shape was the most suitable for users aged 60 and over. The contribution of this study will be to provide a better model of user interface design that will be useful for smartphone and tablet designers to support elderly users. Keywords: Usability, Button Size and Shape, Fuzzy Logic, Elderly