วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning)

การพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวต้านอนุมูลอิสระกระเจี๊ยบแดงและสบู่เหลวกระเจี๊ยบแดงผสมสครับกากกาแฟ

Piyawan Phansi — 2026-04-06

Development of Antioxidant Roselle Liquid Soap and Roselle–Coffee Grounds Scrub Liquid Soap Products

Piyawan Phansi, Pimmada Klaythongpan and Siraprapha Raksaphakdee

รับบทความ: 8 ธันวาคม 2568; แก้ไขบทความ: 26 กุมภาพันธ์ 2569; ยอมรับตีพิมพ์: 6 มีนาคม 2569; Abstract online: 6 เมษายน 2569

บทคัดย่อ

งานวิจัยนี้เป็นการพัฒนาผลิตภัณฑ์สบู่เหลวที่มีการเติมสารสกัดกระเจี๊ยบแดง (Hibiscus sabdariffa L.) ซึ่งเป็นสมุนไพรที่ปลูกในท้องถิ่นพื้นที่จังหวัดลพบุรี และผลิตภัณฑ์สบู่เหลวที่มีการเติมสารสกัดกระเจี๊ยบแดงและสครับกากกาแฟ (Coffea arabica L.) เพื่อเป็นการเพิ่มฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสบู่ และเติมสีสันของสบู่เหลวจากสีธรรมชาติ โดยงานนี้ได้ศึกษาคุณภาพของสบู่เหลวและศึกษาฤทธิ์การต้านอนุมูลอิสระของสบู่ด้วยวิธีดีพีพีเอช จากการทดลองศึกษาเปรียบเทียบสูตรสบู่เหลว 7 สูตร ผลการทดลองพบว่า ค่าสีของสบู่เหลว (ค่า L* a* และ b*) ที่ได้จากการวัดด้วยเครื่องวิเคราะห์ค่าสีมีความแตกต่างกัน สบู่เหลวมีค่า pH 4.01–6.67 ซึ่งอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานสบู่เหลวสมุนไพรตามมาตรฐานอุตสาหกรรม (มอก.14–2562) ค่าปริมาตรฟองอยู่ระหว่าง 69.33±1.53 ถึง 71.67±1.53 มิลลิลิตร ความคงทนของฟอง 61.00±1.00 ถึง 62.33±1.15 มิลลิลิตร ความหนืดมีค่าอยู่ระหว่าง 380.4± 0.30 ถึง 659.9±1.00 cP ผลการศึกษาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสบู่เหลวด้วยวิธีดีพีพีเอชเทียบกับสารมาตรฐานกรดแอสคอร์บิกมีค่าระหว่าง 8.47±0.73 ถึง 32.11±2.36 AAE/สบู่ 1 กรัม โดยสบู่เหลวที่มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระสูงสุด คือ สูตรสบู่ที่มีการเติมสารสกัดกระเจี๊ยบแดง 10 มิลลิลิตร และเติมผงกากกาแฟ 1 กรัม ผลการประเมินความพึงพอใจต่อผลิตภัณฑ์สบู่และบรรจุภัณฑ์สบู่ของกลุ่มอาสาสมัคร 20 คน จากชุมชนในพื้นที่อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี โดยประเด็นการประเมิน ได้แก่ สี กลิ่น ปริมาณฟอง ประสิทธิภาพการชะล้างสิ่งสกปรก การไม่ระคายเคือง ความสวยงามของบรรจุภัณฑ์ ความสะดวกในการพกพาของของบรรจุภัณฑ์ และความเหมาะสมของบรรจุภัณฑ์ คะแนนเฉลี่ยอยู่ในระดับพึงพอใจมาก ผลิตภัณฑ์สบู่เหลวที่พัฒนาขึ้นนี้สามารถใช้เป็นต้นแบบผลิตภัณฑ์สบู่สำหรับชุมชนได้ เป็นการเพิ่มมูลค่าให้แก่กระเจี๊ยบแดงซึ่งสมุนไพรในท้องถิ่นและกากกาแฟที่เป็นของเหลือทิ้งมาใช้ให้เกิดประโยชน์ในการเสริมสุขภาพแก่ชุมชนด้วย

คำสำคัญ: สบู่เหลว ต้านอนุมูลอิสระ กระเจี๊ยบแดง สครับ กากกาแฟ

Abstract

This research focuses on the development of liquid soap products formulated with roselle extract (Hibiscus sabdariffa L.), a locally cultivated herb in Lopburi Province, and liquid soap enriched with roselle extract combined with coffee grounds scrub (Coffea arabica L.). The addition of these natural ingredients aimed to enhance the antioxidant properties of the soap and to provide natural coloration. The study investigated the quality characteristics of the liquid soap formulations and evaluated their antioxidant activity using the DPPH method. A total of seven liquid soap formulations were compared. The results showed that the color values (L*, a*, and b*) obtained from a color analyzer varied among formulations. The pH values ranged from 4.01 to 6.67, which fall within the acceptable range for herbal liquid soap according to the Thai Industrial Standard (TIS14–2019). Foam volume ranged from 69.33±1.53 to 71.67±1.53 mL, foam stability ranged from 61.00±1.00 to 62.33±1.15 mL, and viscosity values were between 380.4±0.30 and 659.9±1.00 cP. The antioxidant activity, evaluated using the DPPH assay and expressed as ascorbic acid equivalent (AAE) per gram of soap, ranged from 8.47±0.73 to 32.11±2.36 AAE/g soap. The formulation exhibiting the highest antioxidant activity was the liquid soap containing 10 mL of roselle extract and 1 g of coffee grounds powder. Consumer satisfaction was assessed among 20 participants from a community in Mueang Lopburi District, Lopburi Province. The evaluation criteria included color, scent, foam volume, cleansing efficiency, non–irritation, packaging aesthetics, portability, and packaging suitability. The overall mean score indicated a high level of satisfaction. Therefore, the developed liquid soap products demonstrate strong potential to serve as prototype community–based soap products. Moreover, this research contributes to the value addition of local herbal resources and the sustainable management of agricultural waste, ultimately fostering community well–being and environmental responsibility.

Keywords: Liquid soap, Antioxidant activity, Roselle, Scrub, Coffee grounds

ผลการเรียนรู้เชิงประสบการณ์เสริมด้วยเกมการศึกษาต่อความสามารถในการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

Sutthinee Wongwai — 2026-05-06

Effect of Experiential Learning Supplemented with Educational Games on Scientific Explanation Ability of Grade 4 Students

Sutthinee Wongwai, Achara Siripanadorn and Duangsmorn Kijkosol

รับบทความ: 1 เมษายน 2569; แก้ไขบทความ: 30 เมษายน 2569; ยอมรับตีพิมพ์: 3 พฤษภาคม 2569; Abstract online: 6 พฤษภาคม 2569

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบความสามารถในการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ เรื่อง การจำแนกสิ่งมีชีวิต ก่อนและหลังเรียนของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ที่ได้รับการจัดการเรียนรู้เชิงประสบการณ์เสริมด้วยเกมการศึกษา ตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้คือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 กลุ่มเครือข่ายโรงเรียนภูพระบาท อำเภอบ้านผือ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การ ศึกษาประถมศึกษาอุดรธานีเขต 4 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 1 ห้อง นักเรียนทั้งหมด 17 คน ที่ได้มาจากการชักตัวอย่างแบบกลุ่ม โดยใช้ห้องเรียนเป็นหน่วยสุ่ม ใช้รูปแบบการทดลองแบบกลุ่มเดียวทดสอบก่อนเรียนและหลังเรียนด้วยการทดสอบทีแบบไม่อิสระต่อกัน เครื่องมือที่ใช้ดำเนินการวิจัย ได้แก่ แผนการจัดการเรียนรู้ จำนวน 4 แผน แผนละ 3 ชั่วโมง รวม 12 ชั่วโมง และแบบวัดความสามารถในการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ 4 สถานการณ์ แต่ละสถานการณ์ประกอบด้วย 3 คำถาม รวมทั้งหมด 12 ข้อ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการทดสอบทีแบบไม่เป็นอิสระต่อกัน ผลการศึกษาพบว่า นักเรียนมีคะแนนเฉลี่ยหลังเรียน (M = 18.59, SD = 1.50) สูงกว่าก่อนเรียน (M = 7.18, SD = 2.81) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และการเปลี่ยนแปลงระดับความสามารถในการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์ของนักเรียนทั้ง 17 คนมีการเปลี่ยนแปลงในทิศทาง บวกทั้ง 4 สถานการณ์

คำสำคัญ: การเรียนรู้เชิงประสบการณ์ เกมการศึกษา ความสามารถในการอธิบายเชิงวิทยาศาสตร์

Abstract

The purposes of this study were to investigate and compare the scientific explanation ability regarding the classification of living things among Grade 4 students before and after participating in experiential learning enhanced with educational games. The participants in this study were 17 Grade 4 students from a single room from the Phu Phra Bat School Network in Ban Phue District, under Udon Thani Primary Educational Office Area 4, during the second semester of the 2025 academic year, selected through cluster sampling. This study employed a one–group pretest–posttest experimental design with dependent samples t–test. The research instruments included four lesson plans, each lasting three hours, for a total of 12 hours, and a scientific explanation ability test consisting of four scenarios. Each scenario contained three questions, resulting in a total of 12 questions. Data were analyzed using mean, percentage, standard deviation, and dependent samples t–test. The results revealed that the students’ posttest mean score (M = 18.59, SD = 1.50) was significantly higher than their pretest mean score (M = 7.18, SD = 2.81) at the .05 level. Furthermore, all 17 students demonstrated a positive trajectory of change in their scientific explanation abilities across all four assessed scenarios.

Keywords: Experiential learning, Educational games, Scientific explanation ability

หน้าปกใน

Somkiat Phornphisutthimas — 2026-04-06

กองบรรณาธิการ

Somkiat Phornphisutthimas — 2026-04-06

รูปแบบการทำนิพนธ์ต้นฉบับ

Somkiat Phornphisutthimas — 2026-04-06

การส่งเสริมสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ของผู้เรียนผ่านการออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ที่ขับเคลื่อนด้วยแนวคิดสะเต็มศึกษา

Tharuesean Prasoplarb — 2026-04-26

Enhancing Learners’ Science Competencies through STEM–driven Learning Design

Tharuesean Prasoplarb, Chatree Faikhamta and Kornkanok Lertdechapat

รับบทความ: 27 มกราคม 2569; แก้ไขบทความ: 11 มีนาคม 2569; ยอมรับตีพิมพ์: 25 มีนาคม 2569; Abstract online: 26 เมษายน 2569

บทคัดย่อ

แม้การพัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์เป็นเป้าหมายหลักของการจัดการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ แต่งานวิจัยสะท้อนให้เห็นว่าผู้เรียนยังไม่สามารถบรรลุสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์เนื่องจากการออกแบบบทเรียนเพื่อพัฒนาสมรรถนะไม่แตกต่างจากบทเรียนทั่วไป บทความนี้จึงมีเป้าหมายในการนำเสนอข้อควรพิจารณาพื้นฐานในการออกแบบการเรียนรู้ที่ส่งเสริมให้ผู้เรียนบรรลุสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ ผ่านการถอดบทเรียนการพัฒนาวิชาชีพครูที่มุ่งพัฒนาสมรรถนะที่สอดคล้องกับแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ ข้อควรพิจารณาดังกล่าวครอบคลุม 3 ประเด็น ดังนี้ ประเด็นแรก การกำหนดสถานการณ์สะเต็มที่มีความท้าทายต่อผู้เรียนในการออกแบบแนวทางการแก้ปัญหา จะช่วยให้ผู้เรียนคำนึงถึงความสมจริงในการแก้ปัญหาอย่างมีระบบ และไม่ลองผิดลองถูก มุ่งดำเนินการออกแบบแนวทางการแก้ปัญหาผ่านกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรม ประการที่สอง การกำหนดเป้าหมายการเรียนรู้ที่สะท้อนแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์ จะเป็นการกำหนดทิศทางการออกแบบกิจกรรมสะเต็มที่สอดคล้องกับธรรมชาติของการทำงานทางสะเต็มผ่านกระบวนการออกแบบเชิงวิศวกรรมได้อย่างชัดเจนขึ้น และประเด็นสุดท้าย การวางแผนและกำหนดแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์อย่างเป็นระบบ จะเอื้อให้ผู้เรียนเข้าใจธรรมชาติของการสะเต็มศึกษา ผ่านการคำนึงถึงแนวคิดข้ามศาสตร์ที่สอดคล้องกับแนวปฏิบัติทางวิทยาศาสตร์และวิศวกรรมศาสตร์

คำสำคัญ: การออกแบบกิจกรรมการเรียนรู้ สะเต็มศึกษา สมรรถนะทางวิทยาศาสตร์

Abstract

While the development of science competencies remains a primary objective of science education, existing research highlights that learners frequently fall short of achieving these competencies due to lesson designs that are not significantly differentiated from traditional instructional strategies. This article seeks to elucidate foundational considerations for designing learning experiences that effectively foster the attainment of scientific com-petencies. This is achieved through an examination of a professional development program, which aims to cultivate competencies aligned with science and engineering practices (SEPs). The core considerations are delineated into three key aspects. First, the creation of STEM scenarios that present challenging problem-solving tasks encourages learners to approach problems with a systematic and realistic perspective, rather than relying on trial and error. Such an approach entails the application of an engineering design process for developing solutions. Second, establishing learning objectives that highlight SEPs will provide clear direction for designing STEM activities that are congruent with the nature of STEM work and the engineering design process. Finally, the systematic planning and implementation of SEPs during STEM activities will support learners in comprehending the essence of STEM education. This involves integrating interdisciplinary concepts that align with scientific and engineering practices.

Keywords: Learning design, STEM education, Science competencies