ผลของสารสกัดหยาบจากดอกถั่งเช่าสีทองต่อการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคในระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ - Ruttanasutja, Pornpan; Taikhao, Samart (วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning), 2024)
Effects of Crude Extract in Stroma of Cordyceps militaris for Human Enteropathogenic Bacterial Inhibition Pornpan Ruttanasutja and Samart Taikhao รับบทความ: 15 มกราคม 2567; แก้ไขบทความ: 20 เมษายน 2567; ยอมรับตีพิมพ์: 23 เมษายน 2567; ตีพิมพ์ออนไลน์: 16 พฤษภาคม 2567 บทคัดย่อ การศึกษาวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสารสกัดหยาบจากดอกของถั่งเช่าสีทอง (Cordyceps militaris) ต่อการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคในระบบทางเดินอาหารของมนุษย์ โดยสกัดสารจากดอกของ C. militaris อบแห้งด้วยเอทานอลความเข้มข้นร้อยละ 99.8 และนำไปวิเคราะห์ปริมาณสารคอร์ไดเซปินและอะดีโนซีนด้วยเครื่องโครมาโทกราฟีของเหลวสมรรถนะสูง ผลการทดลองพบว่ามีปริมาณสารคอร์ไดเซปินและสารอะดีโนซีนในสารสกัดหยาบเท่ากับ 2,588.60±58.68 และ 33.70±3.03 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ตามลำดับ เมื่อนำสารที่ได้ไปทดสอบการยับยั้งแบคทีเรียก่อโรค จำนวน 11 ชนิดได้แก่ Escherichai coli Enterobacter aerogenes Klebsiella pneumoniae Proteus vulgaris Pseudo-monas aeruginosa Salmonella Typhi Sal. Typhimurium Shigella dysenteriae Bacillus cereus B. subtilis และ Staphylococcus aureus ด้วยวิธี paper disc diffusion method พบว่าสามารถยับยั้งแบคทีเรียก่อโรคได้ 9 ชนิด (คิดเป็นร้อยละ 81.81) และให้วงใสการยับยั้งที่มีขนาด 10.06±0.04 – 13.67±1.97 มิลลิเมตร เมื่อทดสอบปริมาณความเข้มข้นน้อยที่สุดของสารต่อการยับยั้ง (MIC) และ ปริมาณความเข้มข้นน้อยที่สุดที่มีผลต่อการฆ่าเชื้อแบคทีเรียก่อโรค (MBC) พบว่าแบคทีเรียแกรมลบ E. coli Ent. aerogenes Pro. vulgaris Sal. Typhi Sal. Typhimurium และ Shi. dysenteriae มีค่า MIC และ MBC เท่ากันที่ความเข้มข้น 100 และ 200 ppm ตามลำดับ ส่วนแบคทีเรีย K. pneumoniae มีค่า MIC และ MBC ที่ความเข้มข้น 1,000 และ 2,000 ppm ตามลำดับ และแบคทีเรีย Ps. aeruginosa มีค่า MIC และ MBC ที่ความเข้มข้น 200 และ 400 ppm ตามลำดับ ทั้งนี้แบคทีเรียแกรมบวก S. aureus มีผลของค่า MIC และ MBC ที่ความเข้มข้น 500 และ 600 ppm ตามลำดับ จากผลการศึกษาสามารถใช้เป็นข้อมูลเบื้องต้นในการศึกษาเพิ่มเติมสำหรับการนำไปใช้ในการป้องกันการเกิดโรคในระบบทางเดินอาหารอันมีสาเหตุมาจากจุลินทรีย์ดังกล่าวได้ คำสำคัญ: คอร์ไดเซปิน ถั่งเช่าสีทอง แบคทีเรียก่อโรค สารยับยั้งแบคทีเรีย โรคทางเดินอาหาร Abstract The objective of this research was to study the crude extract from the stroma of Cordyceps militaris, which was tested for its inhibition of enteropathogenic bacteria. The crude extract was obtained from the dry stroma of C. militaris with 99.8% ethanol solvent. Cordycepin and adenosine were analyzed by high–performance liquid chromatography. The results showed that the cordycepin and adenosine concentrations in the crude extract were 2,588.60±58.68 and 33.70±3.03 mg/kg, respectively. Then, the crude extract was tested for the inhibition of 11 bacterial pathogen, including Escherichai coli, Enterobacter aerogenes, Klebsiella pneumoniae, Proteus vulgaris, Pseudomonas aeruginosa, Salmonella Typhi, Sal. Typhimurium, Shigella dy-senteriae, Bacillus cereus, B. subtilis and Staphylococcus aureus using the paper disc diffusion method. It exhibited antimicrobial activity against only 9 bacterial pathogens (81.81%) with halo zone sizes ranging from 10.06±0.04 – 13.67±1.97 mm. However, the minimum inhibitory concen-tration (MIC) and minimum bactericidal concentration (MBC) tests showed that Gram–negative bacteria such as E. coli, Ent. aerogenes, Pro. vulgaris, Sal. Typhi, Sal. Typhimurium and Shi. dysenteriae had the same MIC and MBC values at concentrations of 100 and 200 ppm, re-spectively. K. pneumoniae had MIC and MBC values at concentrations of 1,000 and 2,000 ppm, respectively. Ps. aeruginosa exhibited MIC and MBC values at concentrations of 200 and 400 ppm, respectively. Finally, Gram–positive bacteria such as S. aureus had the MIC and MBC at concentrations of 500 and 600 ppm, respectively. The results of this study can be used as preliminary information for the prevention of gastrointestinal disease caused by such microorganisms. Keywords: Cordycepin, Cordyceps militaris, Bacterial pathogen, Antimicrobial, Gastrointestinal disease