โครงสร้างจุลกายวิภาคของเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้ในหอยนางรมปากจีบและการประยุกต์ใช้ในการจำแนกชนิดของหอยนางรม - Thanormjit, Kullanist; Phraprasert, Phakpoom; Kingtong, Sutin (วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning), 2020)
Ultrastructure of Spermatozoa in the Hooded Oyster and the Application in Oyster Taxonomic Classification Kullanist Thanormjit, Phakpoom Phraprasert, and Sutin Kingtong รับบทความ: 25 มิถุนายน 2563; แก้ไขบทความ: 20 สิงหาคม 2563; ยอมรับตีพิมพ์: 27 สิงหาคม 2563 บทคัดย่อ งานวิจัยนี้ศึกษาโครงสร้างจุลกายวิภาคของเซลล์สืบพันธุ์เพศผู้หรือเซลล์อสุจิหอยนางรมปากจีบ Saccostrea cuccullata (Born, 1778) โดยใช้กล้องจุลทรรศน์อิเล็กตรอนแบบส่องผ่าน (TEM) เพื่อเปรียบเทียบความแปรผันทางสัณฐานวิทยาของเซลล์อสุจิระหว่างหอยนางรมปากจีบและหอยนางรมชนิดที่มีการศึกษาแล้วใน Family Ostreidae ผลการศึกษาพบว่าเซลล์อสุจิของหอยนางรมปากจีบมีลักษณะสัณฐานวิทยาคล้ายกับที่พบในรายงานของหอยนางรมชนิดอื่นโดยประกอบด้วยส่วนหัวที่ประกอบด้วยส่วนกลาง และ ส่วนหาง ส่วนหัวพบนิวเคลียสรูปเกือกม้าและมีอะโครโซมด้านหน้าสุด พบแอ่งทางด้านหน้าของนิวเคลียสขนาดใหญ่ ส่วนกลางพบไมโตคอนเดรียขนาดใหญ่ 4 อัน ล้อมรอบเซนตริโอล ส่วนหางพบการเรียงตัวของไมโครทิวบูลแบบ 9+2 อย่างไรก็ตามเมื่อเปรียบเทียบกับหอยนางรมชนิดอื่น พบว่า เซลล์อสุจิของหอยนางรมปากจีบมีความแปรผันทางสัณฐานวิทยาแตกต่างจากหอยนางรมชนิดอื่น ผลการวิเคราะห์ความแปรผันทางสัณฐานวิทยาแสดงให้เห็นว่า อัตราส่วนระหว่างความยาวต่อความกว้างของแอ่งทางด้านหน้าของนิวเคลียส (anterior nuclear fossa length/width) สามารถใช้ในการแยกกลุ่มหอยนางรมในระดับสกุล (genus) ระหว่างสกุล Saccostrea และ Crassostrea ได้ นอกจากนี้ยังพบว่า อัตราส่วนระหว่างความยาวต่อความกว้างของอะโครโซม (acrosome length/ width) อัตราส่วนระหว่างความยาวของอะโครโซมต่อความยาวของนิวเคลียส (acrosome length/nucleus length) และอัตราส่วนระหว่างความยาวของแอ่งทางด้านหน้าของนิวเคลียสต่อความยาวของนิวเคลียส (anterior nuclear fossa length/nucleus length) ร่วมกัน มีแนวโน้มสำหรับใช้ในการจำแนกระดับชนิด (species) ในหอยนางรมสกุล Saccostrea ได้ คำสำคัญ: หอยนางรม อสุจิ จุลกายวิภาค มอร์โฟเมทริกส์ Abstract This work studied the ultrastructures of male gamete or sperm in the hooded oyster Saccostrea cuccullata (Born, 1778) using a transmission electron microscope (TEM) in order to compare morphometric variation of sperm between the hooded oyster and other oyster species in Family Ostreidae that have been reported. Our results revealed that sperm of the hooded oyster exhibited similar morphological characteristics to other oysters which included head, midpiece and flagellum. The head is composed of a barrel–shaped nucleus, anteriorly acrosome, and a dominantly anterior nuclear fossa. The midpiece is composed of four large mitochondria surrounding centrioles. The flagellum is composed of an axoneme with 9+2 microtubule arrangement. However, morphometric variations were observed in the hooded oyster sperm when compared to other oysters. Results of morphometric analysis indicated that ratio of anterior nuclear fossa length/width were able to classify oysters into genus level; Saccostrea and Crassostrea. Moreover, within Genus Saccostrea, the combination of the ratio of acrosome length/width, ratio of acrosome length/nucleus length, and ratio of anterior nuclear fossa length/ nucleus length were potentially used to classify oysters into species level. Keywords: Oyster, Sperm, Ultrastructure, Morphometrics