ศักยภาพทางอัลลีโลพาทีของใบพืชวงศ์ Apocynaceae บางชนิด - Wongwattana, Chalermchai; Phornphisutthimas, Somkiat (วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning), 2016)
Allelopatic Potential of Some Apocynaceae Leaves Chalermchai Wongwattana and Somkiat Phornphisutthimas รับบทความ: 10 กรกฎาคม 2558; ยอมรับตีพิมพ์: 25 พฤศจิกายน 2558 บทคัดย่อ ศึกษาศักยภาพทางอัลลีโลพาทีของใบพืชวงศ์ Apocynaceae 5 ชนิดโดยการสกัดด้วยน้ำและศึกษาการละลายของสารอัลลีโลพาทีในตัวทำละลายอินทรีย์และศักยภาพทางอัลลีโลพาทีในดินในพืชที่แสดงศักยภาพทางอัลลีโลพาทีของสารสกัดที่สูงสุด จากผลการทดลองสารสกัดด้วยน้ำ พบว่า ใบบานบุรีเหลือง (Allamanda cathartica L. ชนิดที่ก้านใบ ใบ ช่อดอก และกลีบเลี้ยงมีขนสั้น ๆ ปกคลุม) มีศักยภาพทางอัลลีโลพาทีสูงสุด รองลงมาคือพญาสัตบรรณ (Alstonia scholaris (L.) R.Br.) และลั่นทมขาว (Plumeria obtuse L.) ส่วนยี่โถ (Nerium oleander L.) และแย้มปีนัง (Strophanthus gratus Franch.) มีผลทางอัลลีโลพาทีต่ำสุด สารอัลลีโลพาทีในใบบานบุรีเหลืองอาจเป็นกลุ่มของสารพวกที่มีขั้วปานกลางและละลายได้ดีในเมทานอล ดีกว่าในคลอโรฟอร์ม เฮกเซน และน้ำ เมื่อผสมใบแห้งของบานบุรีเหลืองกับดิน สารอัลลีโลพาทีจากใบบานบุรีจะถูกปลดปล่อยลงในดิน และมีผลยับยั้งการงอกของเมล็ดและการเจริญของพืชทดสอบ ปฏิกิริยาทางอัลลีโลพาทีในดินลดลงเมื่อทิ้งดินที่ผสมกับใบไว้นานขึ้น ใบแห้งของบานบุรีเหลืองที่ผสมดินในอัตราส่วน 1:10 แล้วให้น้ำและทิ้งไว้ 7 วัน พบว่า ศักยภาพทางอัลลีโลพาทีจากใบบานบุรีในดินจะลดลงไปประมาณ 50 เปอร์เซ็นต์ คำสำคัญ: ศักยภาพทางอัลลีโลพาที Apocynaceae สารอัลลีโลพาที ความสามารถในการละลาย ดิน Abstract Allelopathic potential of 5 Apocynaceae plants (Allamanda cathartica L. (branchlets, leaves, inflorescences, sepals and corolla are pubescent), Alstonia scholaris (L.) R.Br., Plumeria obtuse L., Nerium oleander L. and Strophanthus gratus Franch.) leaves-water extracts were determined, and the further studies on solubility and fates in soil of the allelochemicals were conducted in the highest allelopathic potential species. It was found that water extract of A. cathartica leaf showed higher allelopathic activity than the other 4 species. Allelochemicals from A. cathartica leaf dissolved better in methanol than in hexane, chloroform and water. When A. cathartica dry leaves was mixed with soil, its allelochemicals were released into soil and exhibited inhibitory effects on test plants. Its allelopathic activity in soil decreased with the increase of leaving period after soil incorporation. After leaving the 1:10 leaf-soil mixture for 7 days under growing conditions, the allelopathic activity of A. cathartica dry leaf in soil was reduced about 50 percents. Keywords: Allelopathic potential, Apocynaceae, Allelochemical, Solubility, Soil