ความสัมพันธ์ของปัจจัยแวดล้อมบางประการต่อความหลากหลายของชนิดพันธุ์และการสะสมมวลชีวภาพของไม้ป่าในพื้นที่ทิ้งร้างจากการเกษตร อำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน - Kachina, Panida; Onprapai, Thaworn; Somsak, Angkana; Duangthip, Nichapat; Humhuk, Sutheera (วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning), 2022)
Relationships of some Microenvironments on Tree Species Diversity and Biomass Accumulation in Agricultural Abandoned Areas in Bo Kluea District, Nan Province Panida Kachina, Thaworn Onprapai, Angkana Somsak, Nichapat Duangthip and Sutheera Humhuk รับบทความ: 13 ธันวาคม 2564; แก้ไขบทความ: 16 มีนาคม 2565; ยอมรับตีพิมพ์: 25 มีนาคม 2565; ตีพิมพ์ออนไลน์: 17 ธันวาคม 2565 บทคัดย่อ พื้นที่การเกษตรเดิมของเกษตรกรในอำเภอบ่อเกลือ จังหวัดน่าน มีลักษณะเป็นพื้นที่ชายป่าธรรมชาติที่เชื่อมต่อกับพื้นที่เกษตร โดยเป็นพื้นที่ที่มีความแตกต่างกันของชนิดพืชในสองพื้นที่ระหว่างแนวรอยต่อ โดยการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยแวดล้อมที่เปลี่ยนไปในช่วงที่เกิดการรบกวนสามารถเกิดขึ้นในบริเวณดังกล่าว การศึกษาในครั้งนี้จึงศึกษาองค์ประกอบชนิดพันธุ์ไม้ป่าในพื้นที่ 1) ป่าที่มีความสมบูรณ์ ป่าใกล้เคียงพื้นที่ชุมชน และพื้นที่ชายป่า และ 2) พื้นที่แปลงสำรวจที่เป็นพื้นที่ผ่านการทำการเกษตรมาก่อนและได้มีการปล่อยทิ้งร้างไว้ในระยะต่างๆ โดยทำการศึกษาสมบัติของดินบางประการ ได้แก่ ปฏิกิริยาดิน ปริมาณอินทรียวัตถุ ปริมาณไนโตรเจนทั้งหมดในดิน ปริมาณของฟอสฟอรัส ปริมาณโพแทสเซียม และทำการจัดอันดับปัจจัยดินกับกลุ่มชนิดไม้โดยใช้ค่าการสะสมมวลชีวภาพประเมินความสัมพันธ์ ผลการศึกษาพบว่ามีชนิดไม้เด่น เช่น กรมเขา ติ้วเกลี้ยง ทะโล้ ประดู่ป่า และ ก่อแป้น เป็นต้น ปรากฏในพื้นที่ มีค่าดัชนีความหลากหลายของชนิดพันธุ์ไม้ระหว่างประเภทพื้นที่สำรวจในช่วง 1.10 – 2.54 สามารถแบ่งปัจจัยด้านดินในพื้นที่ได้เป็น 2 กลุ่มคือ กลุ่มที่มีสัมพันธ์กับธาตุอาหารในดิน และกลุ่มที่เกี่ยวข้องกับปฏิกิริยาดิน (pH) และสามารถจัดกลุ่มการสะสมมวลชีวภาพของพืชได้เป็น กลุ่มแปลงป่าธรรมชาติได้รับปัจจัยที่มีอิทธิพลจากความสูงจากระดับน้ำ ทะเล พื้นที่ทิ้งร้างเป็นพื้นที่ที่มีความสัมพันธ์กับปัจจัยปริมาณธาตุอาหารและปฏิกิริยาดิน คำสำคัญ: ความหลากหลายของชนิดพันธุ์ การสะสมมวลชีวภาพ สมบัติของดิน พื้นที่ทิ้งร้างจากการเกษตร Abstract The highlands agricultural areas mostly adjust to forest edges. As agricultural areas in Bo Kluea District, Nan Province was characterized by a natural forest connected to agri-cultural areas. Tree communities different between two types may cause by changes in envi-ronmental factors during disturbances. This study compares forest species composition in areas natural forest, forest edges, and abandoned areas in different stages. Some soil pro-perties such as soil reaction (pH), Total nitrogen, available phosphorus, and exchangeable potassium were accessed. The trees biomass was used to investigate the effect of factors (include Alt.). The results showed that the dominant tree species such as Aporosa nigricans, Schima wallichii, Cratoxylum cochinchinense, Pterocarpus macrocarpus, and Castanopsis diversifolia represent to dominant species. The diversity index among the survey area types showed in the range of 1.10–2.54. Using PCA, all factors were divided into two groups: 1) the group associated with the soil nutrients and 2) the group which influenced by soil reaction. The biomass accumulation of plants can be divided into 1) Natural Forest plots which are influenced by sea-level elevation, 2) young, abandoned areas and forest edge was an area that related with nutrient factors, and 3) old, abandoned areas related to soil reaction factor. Keywords: Tree species diversity, biomass accumulation, Soil property, Abandoned areas