การเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อทางจุลพยาธิวิทยาในหอย Tarebia granifera (Lamarck, 1822) จากพื้นที่ปนเปื้อนโลหะหนัก (แคดเมียม) ที่ห้วยแม่ตาว จังหวัดตาก - Singhakaew, Sombat; Joradon, Pinida; Jeratthitikul, Ekgachai; Thanyakorn, Sirikanya; Pokethitiyook, Prayad (วารสารหน่วยวิจัยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และสิ่งแวดล้อมเพื่อการเรียนรู้ (Journal of Research Unit on Science, Technology and Environment for Learning), 2022)
Histopathological Changes in Tissue of the Gastropod Tarebia granifera (Lamarck, 1822) from a Heavy Metal (Cadmium) Contaminated Area at Huai Mae Tao, Tak Province, Thailand Sombat Singhakaew, Pinida Joradon, Ekgachai Jeratthitikul, Sirikanya Thanyakorn and Prayad Pokethitiyook รับบทความ: 12 กุมภาพันธ์ 2564; แก้ไขบทความ: 20 กรกฎาคม 2565; ยอมรับตีพิมพ์: 27 สิงหาคม 2565; ตีพิมพ์ออนไลน์: 11 พฤศจิกายน 2565 บทคัดย่อ ห้วยแม่ตาวเป็นลำน้ำขนาดเล็กที่เป็นสาขาของแม่น้ำเมย อยู่ในอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ของประเทศไทย ซึ่งพบการปนเปื้อนโลหะหนักแคดเมียมในแหล่งน้ำปริมาณสูงซึ่งเป็นผลพวงจากการทำเหมืองแร่สังกะสีในพื้นที่ต้นน้ำ การปนเปื้อนแคดเมียมในแหล่งน้ำผิวดินสูงเกินค่ามาตรฐานส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำ งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงทางจุลพยาธิวิทยาของเนื้อเยื่อในหอยเจดีย์ปุ่มยอดแหลม (Tarebia granifera Lamarck, 1822) ซึ่งเป็นสัตว์น้ำที่พบได้ทั่วไปในห้วยแม่ตาวและแม่น้ำเมย ในการศึกษานี้ได้เก็บตัวอย่างหอยจากพื้นที่ปนเปื้อนแคดเมียมและนำมาผ่านกระบวนการทางเนื้อเยื่อเพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในเนื้อเยื่อจากอวัยวะต่าง ๆ โดยที่ตัวอย่างหอยที่เก็บจากแม่น้ำเมยถูกใช้เป็นกลุ่มอ้างอิง ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่าหอยตัวอย่างที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ปนเปื้อนแคดเมียมมีการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อในอวัยวะต่าง ๆ เช่น เส้นใยกล้ามเนื้อในเนื้อเยื่อแผ่นเท้าผิดปกติ การลดจำนวนของซีเลียที่บริเวณซี่เหงือก เซลล์เยื่อบุลำไส้รูปร่างผิดปกติและการขยายออกของท่อภายในต่อมย่อยอาหาร การศึกษาการเปลี่ยนแปลงของเนื้อเยื่อทางจุลพยาธิวิทยาของหอยเจดีย์ปุ่มยอดแหลมมีแนวโน้มสัมพันธ์กับพื้นที่ปนเปื้อนแคดเมียมและสามารถใช้เป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพในแหล่งน้ำที่มีการปนเปื้อนแคดเมียมได้ คำสำคัญ: ห้วยแม่ตาว แม่น้ำเมย แคดเมียม หอยเจดีย์ปุ่มยอดแหลม (Tarebia granifera) ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ Abstract Huai Mae Tao is a small creek tributary of Moei River, located in Mae Sot District, Tak Province, Thailand. It was found that the creek has been contaminated with cadmium (Cd) caused by the zinc mine activity in the upstream area. The Cd was exceeded the maximum allowable concentration in surface water sources that could effect on aquatic animals in this area. The aim of this research was to study the histopathological changes in tissue of the gastropod, Tarebia granifera (Lamarck, 1822), which is the most abundant aquatic mollusk found in Huai Mae Tao and Moei River. The snails were randomly collected from the Cd contaminated area. Then, they were histologically processed for investigating the histological changes in their tissue in the laboratory. The snails collected from Moei River were served as a reference group. The results revealed that T. granifera in contaminated area had abnormally changed in tissues of various organs such as abnormal muscle fibers in foot tissue, reduction of the number of gill cilia, irregular shaped epithelial cells in intestine, and dilation of digestive gland tubules. From the histological results of this study, T. granifera might be used as a bioindicator for Cd contaminated surface water resource. Keywords:Huai Mae Tao, Moei River, Cadmium, Tarebiagranifera, bioindicator